ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №5.1 · 2026 / Maqola
ILMIY AXBOROT

RASMIY HUJJATLAR TARJIMASIDA LINGVOKULTUROLOGIK VA HUQUQIY NOMUVOFIQLIKLAR MASALASI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Mazkur maqolada rasmiy hujjatlarni tarjima qilish jarayonida yuzaga keladigan lin-gvokulturologik va huquqiy nomuvofiqliklar muammosi tahlil qilinadi. O‘zbek huquqiy tizimida qo‘llani-ladigan bir qator atama va tushunchalar xorijiy tillarda to‘liq ekvivalentiga ega emaslik muammosi ochib beriladi. 320 nafar respondent ishtirokida o‘tkazilgan so‘rovnoma natijalari, hujjat tarjimasi sifatini baho-lash mezonlari va 2018–2024-yillardagi statistik ma'lumotlar tahlili asosida asosiy nomuvofiqlik turlari aniqlanadi. Maqolada tarjima jarayonida yuzaga keladigan muammolar tahlil qilinib, ularni kamaytirish maqsadida milliy huquqiy tarjima glosariysini shakllantirish, standartlashtirilgan sertifikatlash tizimini ri-vojlantirish va tarjimonlar malakasini oshirish mexanizmlarining ahamiyati yoritiladi. Tadqiqot natijalari O‘zbekiston Respublikasining “Raqamli O‘zbekiston–2030” strategiyasi doirasida rasmiy hujjatlar tarji-masini takomillashtirish jarayonida muhim amaliy ahamiyatga ega ekanligi ko‘rsatib beriladi.

Kalit so'zlar: rasmiy hujjat tarjimasi, lingvokulturologik ekvivalentlik, huquqiy tarjima, terminologik nomuvofiqlik, O‘zbek huquqiy tizim, tarjima standartlari, sertifikatlash.
РУССКИЙ

В данной статье анализируется проблема лингвокультурологических и право-вых несоответствий, возникающих в процессе перевода официальных документов. Раскрывается проблема отсутствия полных эквивалентов ряда терминов и понятий, используемых в узбекской правовой системе, в иностранных языках. На основе анализа результатов анкетирования, прове-дённого с участием 320 респондентов, критериев оценки качества перевода документов, а также статистических данных за 2018–2024 годы выявлены основные виды несоответствий. В статье проанализированы проблемы, возникающие в процессе перевода, и освещается значение формиро-вания национального глоссария правового перевода, развития стандартизированной системы сер-тификации и механизмов повышения квалификации переводчиков с целью минимизации данных проблем. Показано, что результаты исследования имеют важное практическое значение в про-цессе совершенствования перевода официальных документов в рамках стратегии Республики Уз-бекистан «Цифровой Узбекистан – 2030»

Ключевые слова: перевод официальных документов, лингвокультурологическая эквивалент-ность, юридический перевод, терминологическое несоответствие, узбекская правовая система, стандарты перевода, сертификация.
ENGLISH

This article studies the linguacultural and legal discrepancies that arise during translation of official documents with particular focus on the Uzbek legal system. Many legal terms and institutional concepts embedded in Uzbek law lack precise equivalents in major foreign languages, creating risks of legal misinterpretation, document rejection, and procedural delays. Drawing on survey data from 320 respondents including certified translators, legal professionals, and government officials, combined with analysis of official translation requests for the period 2018–2024, this article identifies and categorizes seven principal discrepancy types. The article analyzes the problems that arise during translation process and highlights the importance of developing a national legal translation glossary, improving a standardized certification system and enhancing translators’ professional skills in order to reduce these issues. The results of the study demonstrate that they have significant practical importance for improving the translation of official documents within the framework of the “Digital Uzbekistan 2030” strategy of the Republic of Uzbekistan.

Keywords: official document translation, linguacultural equivalence, legal translation, termino-lo-gical discrepancy, Uzbek legal system, translation standards, certification.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Bowker L. (2023). Computer-Aided Translation Technology. A Practical Introduction (2nd ed.). Ottawa, University of Ottawa Press, 258 p.
  2. Clevedon. Translating Law. Multilingual Matters, (2007), 242 p.
  3. Gemar J.-C. (2002). Le plus et le moins–disant culturel du texte juridique. Meta: Translators’ Journal, 47(2), p. 163–176.
  4. Garzone G. Legal Translation and Functionalist Approaches. A Contradiction in Terms? ASTTI/ETI Proceedings, (2000), p. 395–414.
  5. Harvey M. What’s So Special About Legal Translation? Meta: Translators’ Journal, (2002). 47(2), p. 177–185. https://doi.org/10.7202/008007ar
  6. Mahkamov N. O‘zbek huquqiy terminologiyasining ingliz va rus tillaridagi ekvivalentlari. Toshkent, O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi, (2019), 310-bet.
  7. O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi (2023). Rasmiy tarjima xizmatlari statistikasi. Toshkent, Adliya vazirligi nashriyoti
  8. O‘zbekiston Respublikasi Notarial palatasi (2022). Rasmiy tarjima va notarial tasdiqnoma yo‘riqnomasi. Toshkent, Notarial palata nashriyoti.
  9. Šarčević S. (1997). New Approach to Legal Translation. The Hague, Kluwer Law International. 308 p.
  10. Salehi M., Sahragard R. (2015). Legal Translation: Challenges and Strategies. Iranian Journal of Applied Language Studies, 7(2), p. 93–118.
← Songa qaytish