SHARQNING “TARJIMA QILISH” POETIKASI: XIX–XX ASRLAR YEVROPA ADABIYOTIDA IQTIBOS, STILIZATSIYA VA INTERTEKST
Maqolada XIX–XX asrlar Yevropa adabiyotida Sharqni “tarjima qilish” poetikasi til-shunoslikdagi tarjima doirasidan kengroq bo‘lgan badiiy usullar tizimi sifatida tadqiq etiladi. Iqtibos kel-tirish, stilizatsiya va intertekstual dialog orqali sharqona janrlar hamda motivlarning nemis, fransuz va in-gliz adabiy an’analariga kirib borish jarayonlari ko‘rib chiqiladi. “Begona” so‘zni o‘zlashtirish strategi-yalari ekzotizatsiya va shaklga taqliddan tortib, ma’nolarni universallashtirish va falsafiy qayta talqin etishgacha bo‘lgan yo‘nalishda tebranib turishi ko‘rsatiladi. “Madaniyat tarjimasi” usullarining tipologi-yasi hamda sharqona obrazlarning Yevropa badiiy ongida transformatsiyalanish qonuniyatlari aniqlashti-riladi.
В статье исследуется поэтика «перевода» Востока в европейской литературе XIX–XX вв. как система художественных приёмов, выходящих за рамки языкового перевода. Рас-сматриваются цитирование, стилизация и интертекстуальный диалог, через которые восточные жанры и мотивы входят в немецкую, французскую и английскую традиции. Показано, что освоение «чужого» слова колеблется от экзотизации и имитации формы до универсализации смыслов и фи-лософской переинтерпретации, уточняется типология приёмов «перевода культуры» и закономер-ности трансформации восточных образов.
The article examines the poetics of “translating” the East in the nineteenth- and twentieth-century European literature as a system of artistic devices that extends beyond linguistic translation. It considers quotation, stylization, and intertextual dialogue through which Eastern genres and motifs enter German, French, and English literary traditions. It is shown that strategies for appropriating the “alien” word range from exoticization and formal imitation to the universalization of meanings and philosophical reinterpretation; the typology of the techniques of “cultural translation” and the regularities governing the transformation of Eastern images are уточняется.
Foydalanilgan adabiyotlar
- Apter E. The Translation Zone. A New Comparative Literature. Princeton University Press, 2006.
- Bassnett S. Translation Studies (4th ed.). London, Routledge, 2014.
- Goethe J.W. West-Östlicher Divan. Stuttgart, Cottaischen Buchhandlung, 1819, 556 s.
- Готье Т. Восточные мотивы. Стихотворения. Пер. с фр. СПб., Академический проект, 2004, 256 с.
- Kristeva J. Séméiotikè: Recherches pour une sémanalyse. Paris, Seuil, 1969, 320 p
- Kudelin A.B. West-Eastern Poetic Works… Studia Litterarum. 2020, vol. 5, № 3, p. 68–103. DOI: 10. 22455/2500-4247-2020-5-3-68-103
- Лагутина И.Н. «Западно-восточный диван» Гёте: опыт интерпретации. Достоевский и мировая культура. “Филологический журнал”, 2019, № 1(5), c. 189–217.
- Lefevere A. Translation, Rewriting, and the Manipulation of Literary Fame. London, Routledge, 1992.
- Лотман Ю.М. Статьи по семиотике культуры и искусства. СПб., Академический проект, 2002, 544 с.
- Marchand S.L. German Orientalism in the Age of Empire: Religion, Race, and Scholarship. Cambridge, Cambridge University Press, 2009