TARIXIY PROZA MATNIDA LINGVOMADANIY LAKUNA HODISASI VA UNING NAZARIY TALQINI
Mazkur maqolada til nazariyasi va lingvokultrologiyaning dolzarb muammolaridan bi-ri bo‘lgan lingvomadaniy lakuna (tushunchaviy bo‘shliqlar) fenomeni tadqiq etilgan. Tadqiqot obyekti sifa-tida Muhammad Alining “Ulug‘ saltanat” epopeyasi matni olingan bo‘lib, undagi lakunalar tizimli-sistem asosda tahlil qilingan. Maqolada lakunalar to‘rtta asosiy lingvomadaniy maydonga (davlatchilik, harbiy san’at, etnografik va diniy-marosim) ajratilgan va ularning badiiy matn ichidagi semantik-pragmatik yuki hamda emotsional-uslubiy bo‘yog‘i ochib berilgan. Olingan natijalar jadval ko‘rinishida shakllantirilgan va til nazariyasi uchun xulosalar shakllantirilgan.
В данной статье исследуется феномен лингвокультурной лакуны (концептуаль-ных лакун), который является одной из актуальных проблем теории языка и лингвокультурологии. Объектом исследования послужит текст эпопеи Мухаммада Али «Великое королевство», в кото-ром на системно-структурной основе проанализированы лакуны. В статье лакуны разделены на четыре основных лингвокультурных поля (государственность, военное искусство, этнографичес-кое и религиозно-обрядовое). Также раскрыты их семантико-прагматическая нагрузка и эмоцио-нально-стилистическая окраска внутри художественного текста. Полученные результаты офор-млены в виде таблицы, и сформулированы выводы для теории языка.
This article explores the phenomenon of linguacultural lacunae (conceptual gaps), which is one of the pressing issues in linguistic theory and linguaculturology. The text of Muhammad Ali's epic novel “The Great Kingdom” serves as the object of research, where lacunae are analyzed on a systemic-structural basis. In the article, the lacunae are categorized into four main linguacultural fields (statehood, military art, ethnographic, and religious-ritual). Furthermore, their semantic-pragmatic function and emotional-stylistic coloring within the literary text are revealed. The obtained results are presented in a tabular format, and conclusions for linguistic theory are formulated.
Foydalanilgan adabiyotlar
- Muhammad Ali. Ulug‘ saltanat. Roman-epopeya. Toshkent, “Sharq”, 2013, 640-bet.
- Мунен Ж., Винай Ж., Дарбельне Ж. Вопросы теории перевода и сопоставительной лингвистики. Москва, “Прогресс”, 1980, c. 45–48.
- Сорокин Ю.А., Марковина И.Ю. Текст и культура: Проблемы межкультурного общения. Москва, “Наука”, 1989, c. 87–91.
- Nurmonov A. Tanlangan asarlar. 3-jild, Toshkent, “Akademnashr”, 2012, 44–46-betlar.
- Раҳматуллаев Ш. Ўзбек тилининг изоҳли фразеологик луғати. Тошкент, “Ўқитувчи”, 1978, 18–22-betlar.
- Mahmudov N. Tilning mukammal tadqiqi yo‘llarini izlab... “O‘zbek tili va adabiyoti”, Toshkent, 2012, 5-son, 3–16-betlar.
- Худойберганова Д. Матннинг антропоцентрик тадқиқи. Монография, Тошкент, “Фан”, 2013, 112–115-betlar.