Qadriyatlar tilning tarkibiy qismi sifatida qaralar ekan, o‘z navbatida, til ta’limi jara-yonida qadriyatlarning singdirilishiga ham e’tibor qaratiladi. Bu esa til ta’limiga qadriyat sifatida qarash dolzarb masala ekanligini ko‘rsatadi. Maqolada A.Avloniyning “Turkiy guliston yoxud axloq” asari mi-solida o‘sha davr ustuvor qadriyatlari haqidagi tahlillar berilgan. Tahlil natijalariga ko‘ra, “Turkiy gulis-ton yoxud axloq” asari “Hifzi lison” bo‘limida ustuvor qadriyatlar sifatida milliy o‘zlikni anglash va as-rash, jumladan, milliy til, adabiyot, lisoniy etika, ta’lim ko‘rsatilgan hamda o‘sha davr lisoniy vaziyati to‘g‘risida ma’lumotlar berilgan. Mazkur asarda til ta’limi qadriyat sifatida uch aksiologik blokda, ya’ni, til ta’limi davlat darajasidagi, til ta’limi ijtimoiy qadriyat va til ta’limi shaxsiy qadriyat sifatida namoyon bo‘lgan
Поскольку ценности рассматриваются как компонент языка, в свою очередь, внимание уделяется привитию ценностей в процессе языкового образования. Это показывает, что рассмотрение языкового образования как ценности является актуальным. В статье анализирует-ся приоритетные ценности того времени на примере работы А.Авлони «Туркий гулистон ёxуд ах-лоқ». По результатам анализа в разделе «Хифзи лисон» произведения «Туркий гулистон ёxуд ахлоқ» в качестве приоритетных ценностей обозначены понимание и сохранение национальной идентич-ности, включая национальный язык, литературу, языковую этику, образование. Также приводятся сведения о языковой ситуации того времени. В данной работе языковое образование как ценность представлено в трех аксиологических блоках: языковое образование на государственном уровне, языковое образование как социальная ценность и языковое образование как личностная ценность.
Since values are considered as a component of language, attention is paid to the instillation of values in the process of language education. This shows that the consideration of language education as a value is relevant. The article analyzes the value of language education and the priority values of that time using the example of A.Avloni's work “Turkiy guliston yohud axloq” According to the results of the analysis in the “Hifzi lison” section of the work “Turkiy guliston yohud axloq”, the under-standing and preservation of national identity, including national language, literature, language ethics, and education are designated as priority values. Information about the language situation of that time is also provided. In this work, language education as a value is presented in three axiological blocks: lan-guage education at the state level, language education as a social value, and language education as a personal value.
Foydalanilgan adabiyotlar
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 20-oktabrdagi «Mamlakatimizda o‘zbek tilini yanada rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-6084-farmoni. https://lex.uz/docs/-5058351.
- A.Avloniy. Turkiy guliston yoxud axloq. Toshkent, 2004, 96-bet.
- Дмитриева Н.М. К вопросу о церковнославянском языке и языковой этичности. Библия и нацио-нальная культура. Межвуз. сб. научн. ст. и сообщ. Пермь, Пермский государственный университет, 2004, c. 311–312.
- Богданова Л.И. Оценки и ценности в зеркале словарей русского языка. Когнитивная лингвистика. Аксиологическая семантика. Вестник РУДН, 2017, cерия, Лингвистика, c. 734.
- Гальскова Н.Д., Гез Н.И. Теория обучения иностранным языкам. Лингводидактика и методика. М., “Академия”, 2004, c. 6.
- Komilova G. Methods of analysis of values reflected in proverbs (2022). International Journal of Advance Scientific Research, 2(12), p. 34–43. https://doi.org/10.37547/ijasr-02-12-05.
- Komilova G. O‘zbek tilidagi maqollarning aksiolingvistik tahlili. Monografiya, Toshkent, 2022, 108-bet.