XAVFSIZLIK FENOMENI: IJTIMOIY BORLIQ, QADRIYAT VA BARQARORLIKNING DIALEKTIK BIRLIGI
Mazkur maqolada xavfsizlik fenomenining ijtimoiy-falsafiy tabiati, uning ijtimoiy bor-liq, qadriyat va barqarorlik kategoriyalari bilan uzviy dialektik aloqadorligi tadqiq etiladi. Maqolada xavf-sizlikning ontologik va aksiologik mazmuni ijtimoiy borliqning dinamik xususiyatlari bilan bog‘liq holda tahlil qilinib, xavfsizlik va barqarorlik o‘rtasidagi munosabatning o‘zaro ta’sir va o‘zaro taqozo tamoyilla-riga asoslanganligi asoslanadi. Shuningdek, xavfsizlikning qadriyatli mazmuni inson qadr-qimmati, erkin-lik, adolat, ijtimoiy hamjihatlik va farovonlik kabi fundamental qadriyatlar bilan mushtaraklikda namoyon bo‘lishi yoritiladi.
В данной статье исследуется социально-философская природа феномена без-опасности, а также его неразрывная диалектическая взаимосвязь с категориями социального бы-тия, ценности и стабильности. Онтологическое и аксиологическое содержание безопасности ана-лизируется во взаимосвязи с динамическими характеристиками социального бытия; обосновыва-ется, что отношения между безопасностью и стабильностью основаны на принципах взаимного влияния и взаимообусловленности. Кроме того, раскрывается ценностное содержание безопаснос-ти, проявляющееся во взаимосвязи с такими фундаментальными ценностями, как человеческое достоинство, свобода, справедливость, социальная солидарность и благополучие.
This article examines the socio-philosophical nature of the phenomenon of security and its integral dialectical relationship with the categories of social being, value, and stability. The ontological and axiological dimensions of security are analyzed in relation to the dynamic characteristics of social being, and it is argued that the relationship between security and stability is based on the principles of mutual influence and interdependence. Furthermore, the value-based dimension of security is explored in connection with such fundamental values as human dignity, freedom, justice, social solidarity, and well-being.
Foydalanilgan adabiyotlar
- Jurakulov J.K. Axborotlashgan jamiyatda inson ma’naviy borlig‘ining ijtimoiy-madaniy transformatsiyasi (ijtimoiy-falsafiy tahlil). Falsafa doktori (PhD) disser. avtoref., Toshkent, 2023, 48-bet.
- Зиатдинов Д.Ф. Теоретические подходы к проблемам безопасности в международных отношениях: концепция безопасности человека. Мировая политика. Москва, 2020, №4, c. 32–52. URL: https://nbpublish.com/ library_read_article.php?id=33703
- Nurullayev H.U. “Xavfsizlik – ijtimoiy-ma’naviy tahlil. Tanqidiy nazar, tahliliy tafakkur va innovatsion g‘oyalar mavzusidagi” respublika ilmiy-amaliy online konferensiyasi. Vol. 1, № 7 (2025), 421–426-betlar.
- Castells M. The Rise of the Network Society, 2nd Edition, with a New Preface. Wiley-Blackwell, 2010, 656 pp.
- Tursunova Sh.B. Raqamlashtirish sharoitida axborotlarning ijtimoiy barqarorlikka ta’siri. “Innovatsiya va taraqqiyot”, ilmiy-metodik, ijtimoiy, maʼnaviy-maʼrifiy jurnal, Urganch, 2026, vol. 4, №4, p. 294-8, https:// adabiyot xazinasi.com/index.php/inno/article/view/1242
- Kodirov N.M. Yoshlar ma’naviyatga qarshi qaratilgan axboriy tahdidlarga qarshi kurashning zamonaviy usullari va vositalari (xorijiy va milliy tajriba). “Namangan davlat universiteti ilmiy axborotnomasi”, Namangan, 2024, maxsus son, 652–655-betlar.