ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №7 · 2026 / Maqola
10.00.00 – FILOLOGIYA FANLARI

XX ASR BIRINCHI YARMIDA SAMARQAND ILMIY-ADABIY MUHITIDA O‘ZBEK ADABIYOTSHUNOSLIGI MAKTABINING SHAKLLANISH OMILLARI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Maqolada XX asr birinchi yarmida Samarqand ilmiy-adabiy muhitida o‘zbek adabiyot-shunosligi maktabining shakllanish omillari tahlil qilinadi. Tadqiqotda jadid ma’rifatchiligi, milliy matbu-ot, yangi usul maktablari, oliy ta’lim va ilmiy muassasalar, mumtoz adabiyot, navoiyshunoslik, matnshu-noslik, qo‘lyozma meros, adabiy tanqid hamda ilmiy avlodlar uzviyligi o‘zaro bog‘liq jarayon sifatida ko‘-riladi. Asosiy xulosa shuki, Samarqanddagi adabiyotshunoslik maktabi tasodifiy ma’muriy tuzilma emas, balki jadid merosi, sovet davri akademik tizimi va manbaga tayangan filologik izlanishlar kesishgan murak-kab ilmiy hodisa sifatida shakllangan

Kalit so'zlar: Samarqand ilmiy-adabiy muhiti, o‘zbek adabiyotshunosligi, ilmiy maktab, jadid me-rosi, navoiyshunoslik, folklorshunoslik, matnshunoslik, qo‘lyozma meros, adabiy tanqid, XX asr birinchi yarmi.
РУССКИЙ

В статье анализируются факторы формирования школы узбекского литерату-роведения в самаркандской научно-литературной среде первой половины XX века. Джадидское про-светительство, национальная печать, новометодные школы, научные учреждения, классическое наследие, навоиведение, текстология, рукописные источники, литературная критика и преемст-венность поколений рассматриваются как взаимосвязанные процессы. Делается вывод, что са-маркандская школа возникла на пересечении джадидского наследия, советской академической сис-темы и источниковедчески ориентированной филологии.

Ключевые слова: самаркандская научно-литературная среда, узбекское литературоведение, научная школа, джадидское наследие, навоиведение, фольклористика, текстология, рукописное наследие, литературная критика, первая половина XX века.
ENGLISH

The article analyzes the factors that shaped the Uzbek literary studies school in the scholarly and literary milieu of Samarkand in the first half of the twentieth century. Jadid enlightenment, national periodicals, new-method schools, academic institutions, classical heritage, Navoi studies, textual scholarship, manuscripts, literary criticism and generational continuity are treated as interconnected processes. The article argues that the Samarkand school emerged at the intersection of Jadid heritage, Soviet academic institutions and source-based philological research.

Keywords: Samarkand scholarly-literary milieu, Uzbek literary studies, academic school, Jadid heritage, Navoi studies, folklore studies, textual scholarship, manuscript heritage, literary criticism, first half of the twentieth century

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Azimov J. Toward modernity through newspapers... The University of Alabama, 2021.
  2. Egamqulova N. XX asr boshlaridagi adabiyot nazariyasiga doir ilk manba. Modern Science and Research. 2024, Veb-sahifa.
  3. Ilmiy maktablar. Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti. Veb-sahifa.
  4. Quvvatova, D., O‘roqova, N. Yangi o‘zbek adabiyoti. O‘quv qo‘llanma, D.Quvvatova, N.O‘roqova. Buxoro, 2022, 256-bet.
  5. Sirojiddinov Sh. Navoiyshunoslik. Toshkent, 2018.
  6. The role of environment in sustainable development of Samarkand. Tashkent, 2021.
  7. Ubaydullaeva S.F., Karimov N.R. The Role of Samarkand as a Center of Islamic Scholarship and Cultural Exchange in Medieval Uzbekistan. SciTePress. 2023, p. 1220–1224.
  8. Umuro H. Adabiyotshunoslik nazariyasi. Oliy o‘quv yurtlari uchun darslik, Toshkent, A.Qodiriy nash-riyoti, 2004, 264-bet.
  9. Vohidov R., Eshonqulov H. O‘zbek mumtoz adabiyoti tarixi. Toshkent, O‘zbekiston Yozuvchilar uyush-masi, 2006.
  10. Xusanov J.A. The formation of national press in Turkestan and Jadidism. Innovative Development in Educational Activities. 2025, vol. 4, Issue 1, p. 25–29.
← Songa qaytish