ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
O'zbekcha Русский English
Arxiv / №7 · 2026 / Maqola
09.00.00 – FALSAFA FANLARI

ZAMONAVIY O‘ZBEK JAMIYATIDAGI URF-ODAT VA MAROSIMLARNING IJTIMOIY-MADANIY AHAMIYATI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Ushbu maqolada zamonaviy oʻzbek jamiyatida urf-odatlar va marosimlarning ijtimoiy-madaniy ahamiyati tahlil qilinadi. Urf-odatlar va marosimlar xalqning tarixiy xotirasi, milliy oʻziga xosli-gi, axloqiy qadriyatlari va ijtimoiy birligini saqlaydigan muhim madaniy institutdir. Maqolada bugungi ja-miyatda oila, qoʻshnichilik, toʻy, motam, bayram, mehmondoʻstlik, hashar va kattalarga hurmat kabi anʼa-naviy amaliyotlarning vazifalari taʼkidlangan. Shuningdek, urf-odatlar va marosimlar urbanizatsiya, mig-ratsiya, globalizatsiya, raqamli aloqa va yoshlarning dunyoqarashidagi oʻzgarishlar taʼsirida yangi maʼno kasb etayotgani koʻrsatilgan.

Kalit so'zlar: urf-odat, marosim, o‘zbek jamiyati, mahalla, milliy qadriyat, nomoddiy madaniy me-ros, an’anaviylik, zamonaviylik.
РУССКИЙ

В данной статье анализируется социокультурное значение обычаев и ритуалов в современном узбекском обществе. Обычаи и ритуалы являются важным культурным институ-том, сохраняющим историческую память, национальную идентичность, моральные ценности и со-циальное единство народа. В статье освещаются функции традиционных практик, таких как семья, добрососедство, свадьбы, траур, праздники, гостеприимство, хашар и уважение к стар-шим, в современном обществе. Также показано, что обычаи и ритуалы приобретают новое значе-ние под влиянием урбанизации, миграции, глобализации, цифровых коммуникаций и изменений в ми-ровоззрении молодежи.

Ключевые слова: обычаи, ритуалы, узбекское общество, соседство, национальная ценность, нематериальное культурное наследие, традиционализм, современность.
ENGLISH

This article analyzes the socio-cultural significance of customs and rituals in modern Uzbek society. Customs and rituals are an important cultural institution that preserves the historical memory, national identity, moral values, and social unity of the people. The article highlights the functions of traditional practices such as family, neighborliness, weddings, mourning, holidays, hospitality, hashar, and respect for elders in today’s society. It also shows that customs and rituals are taking on a new meaning under the influence of urbanization, migration, globalization, digital communication, and changes in the worldview of young people.

Keywords: customs, rituals, Uzbek society, neighborhood, national value, intangible cultural heritage, traditionalism, modernity.
Maqola · PDF
PDF yuklab olish Yangi oynada ochish

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Durkheim E. The Elementary Forms of Religious Life. Paris, 1912, 647-bet.
  2. Gennep A. van. The Rites of Passage. Paris, 1909, 288-bet.
  3. Turner V. The Ritual Process: Structure and Anti-Structure. Chicago, 1969, 213-bet.
  4. Tylor E.B. Primitive Culture. London, 1871, 973-bet.
  5. UNESCO. Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage. Paris, 2003, 16-bet.
  6. Ashirov A. O‘zbek xalqining qadimiy e’tiqod va marosimlari. Toshkent, “Fan”, 2007, 276-bet.
  7. Jabborov I. O‘zbek xalqi etnografiyasi. Toshkent, “O‘qituvchi”, 1994, 320-bet.
  8. Jo‘rayev M. O‘zbek xalq marosimlari va folklori. Toshkent, “Fan”, 2010, 294-bet.
  9. Qoraboyev U. O‘zbek xalq bayramlari. Toshkent, “Sharq”, 2002, 234-bet.
  10. Otamurodov S. Globallashuv va milliy-ma’naviy xavfsizlik. Toshkent, “Ma’naviyat”, 2013, 453-bet.
← Songa qaytish