ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №5.2 · 2026 / Maqola
01.00.00 – FIZIKA-MATEMATIKA FANLARI

ANIQ INTEGRALNING ENERGIYA SARFI VA IQTISODIY MASALARGA TATBIQLARI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Ushbu maqolada aniq integralning nazariy asoslari hamda uning amaliy qo‘llanilish sohalari, xususan, energiya sarfini hisoblash va iqtisodiy masalalarni yechishdagi ahamiyati yoritib beril-gan. Ushbu ishda aniq integral yordamida turli jarayonlarda energiya iste’molini aniqlash usullari tahlil qilingan hamda iqtisodiy ko‘rsatkichlar, jumladan, do‘konlarga olib kelinadigan tovarlarning umumiy haj-mini hisoblashdagi roli ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, real hayotiy misollar asosida aniq integralning qo‘l-lanishi ko‘rsatilib, uning aniq integral yordamida yechimlari asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari aniq in-tegralning energetika va iqtisodiyot sohalarda muhim vosita ekanligini ko‘rsatadi.

Kalit so'zlar: integral, energiya sarfi, iqtisodiyot, tebranish, bo‘laklab integrallash, maksimum, meh-nat mahsuldorligi.
РУССКИЙ

В данной статье рассматриваются теоретические основы определенного ин-теграла и его практическое применение, в частности, его значение при расчете энергопотребления и решении экономических задач. Анализируются методы определения энергопотребления в различ-ных процессах с использованием определенного интеграла и рассматривается его роль в расчете экономических показателей, включая общий объем товаров, доставленных на склады. Также де-монстрируется применение определенного интеграла на реальных примерах и обосновывается его решение с использованием определенного интеграла. Результаты исследования показывают, что определенный интеграл является важным инструментом в области энергетики и экономики.

Ключевые слова: интеграл, энергопотребление, экономика, колебания, интегрирование по частям, максимум, производительность труда.
ENGLISH

This article discusses the theoretical foundations of the definite integral and its practical applications, in particular, its importance in calculating energy consumption and solving economic problems. This work analyzes methods for determining energy consumption in various processes using the definite integral and considers its role in calculating economic indicators, including the total volume of goods brought to stores. Also, the application of the definite integral is shown on the basis of real-life
18
examples, and its solutions using the definite integral are justified. The results of the study show that the definite integral is an important tool in the fields of energy and economics.

Keywords: Integral, energy consumption, economics, oscillation, integration by parts, maximum, labor productivity.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Po‘latov B., Xurramov Y., Ibrohimov J. Murakkab funksiyalardan olingan aniq integralni taqribiy hisob-lash. Zamonaviy innovatsion tadqiqotlarning dolzarb muammolari va rivojlanish tendensiyalari: yechimlar va istiq-bollar. 2022, 1-jild, 1-son.
  2. Umarova N.R., Sharipova Z.Sh. Iqtisodiy masalalarni yechishda matematik usullardan foydalanish. Inno-vations in Science and Technologies. 2024.
  3. A.Gaziyev, I.Isroilov, M.Yaxshiboyev. “Matematik analizdan misol va masalalar”. 2-qism (o‘quv qo‘llan-ma). T., “Fan va texnologiya”, 2012, 384-bet.
← Songa qaytish