ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №9 · 2026 / Maqola
10.00.00 – FILOLOGIYA FANLARI

BADIIY SO‘ZDAN AXLOQIY TANLOV SARI: KUMUSH ASR POETIK MATNINI TALQIN QILISH METODIKASI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Maqolada adabiy so‘zdan kitobxonning axloqiy tanloviga tomon harakatlanishga asos-langan, Kumush asr she’riy matnlarini talqin qilishning mualliflik metodikasi taqdim etiladi. Mustaqil, da-lillarga asoslangan va shaxsga yo‘naltirilgan o‘qishni rivojlantirishga qaratilgan «so‘z–obraz–emotsiya – mazmun–muammo–tanlov–refleksiya» yetti bosqichli modeli taklif etiladi. Mazkur metodika A.Blok, A. Axmatova, M.Svetayeva, O.Mandelstam, N.Gumilyov hamda V.Mayakovskiy ijodi materiallari asosida si-novdan o‘tkaziladi.

Kalit so'zlar: Kumush asr, poetik matn, talqin, badiiy so‘z, axloqiy tanlov, kitobxonlik refleksiyasi.
РУССКИЙ

В статье представлена авторская методика интерпретации поэтического текста Серебряного века, основанная на движении от художественного слова к нравственному выбору читателя. Предлагается семиуровневая модель «слово – образ – эмоция – смысл – проблема – выбор – рефлексия», направленная на развитие самостоятельного, доказательного и личностно ориентированного чтения. Методика апробируется на материале поэзии А. Блока, А. Ахматовой, М.Цветаевой, О.Мандельштама, Н.Гумилёва и В.Маяковского.

Ключевые слова: Серебряный век, поэтический текст, интерпретация, художественное слово, нравственный выбор, читательская рефлексия.
ENGLISH

The article presents an original methodology for interpreting poetic texts of the Russian Silver Age, based on a movement from the artistic word to the reader’s moral choice. A seven-level model – “word – image – emotion – meaning – problem – choice – reflection” – is proposed to develop indepen-dent, evidence-based, and personally oriented reading. The methodology is tested through the poetry of Alexander Blok, Anna Akhmatova, Marina Tsvetaeva, Osip Mandelstam, Nikolai Gumilev, and Vladimir Mayakovsky.

Keywords: Silver Age, poetic text, interpretation, artistic word, moral choice, reader reflection.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Бахтин М.М. Эстетика словесного творчества. М., “Искусство”, 1979.
  2. Выготский Л.С. Психология искусства. М., “Искусство”, 1986.
  3. Гадамер Х.-Г. Истина и метод. Основы философской герменевтики. М., “Прогресс”, 1988.
  4. Рикёр П. Конфликт интерпретаций. Очерки о герменевтике. М., “Академический проект”, 2008.
  5. Лотман Ю.М. О поэтах и поэзии. Анализ поэтического текста. СПб., “Искусство-СПБ”, 1996.
  6. Лотман Ю.М. Структура художественного текста. М., “Искусство”, 1970.
  7. Гинзбург Л.Я. О лирике. Л., “Советский писатель”, 1974.
  8. Хализев В.Е. Теория литературы. М., “Высшая школа”, 2002.
  9. Тамарченко Н.Д. Теория литературы: в 2 т. М., “Академия”, 2004.
  10. Томашевский Б.В. Теория литературы. Поэтика. М., “Аспект Пресс”, 1996.
← Songa qaytish