ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №5.2 · 2026 / Maqola
ILMIY AXBOROT

BADIIY TARJIMADA YO‘QOTISHLAR HAMDA LINGVISTIK-USLUBIY TRANSFORMATSIYALAR

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Tarjima jarayoni ikki til va madaniyat o‘rtasidagi murakkab kommunikativ vosita bo‘-lib, u nafaqat matn mazmunini, balki uning uslubiy, pragmatik va emotsional xususiyatlarini ham kitob-xonga yetkazilishini talab qiladi. Biroq tarjima jarayonida ma’lum darajada semantik, stilistik yoki mada-niy yo‘qotishlarning yuzaga kelishi muqarrar hisoblanadi. Mazkur maqolada tarjimada yo‘qotishlar feno-meni lingvistik va tarjima nazariyasi nuqtayi nazaridan tahlil qilinadi. Tadqiqotda badiiy matnlar misolida semantik, uslubiy va pragmatik yo‘qotishlarning yuzaga kelish sabablari hamda ularni minimallashtirishga xizmat qiluvchi tarjima strategiyalari o‘rganildi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, tarjimada yo‘qo-tishlar asosan til tizimlarining farqi, madaniy konnotatsiyalar, stilistik vositalarning mos kelmasligi hamda tarjima transformatsiyalari bilan bog‘liq holda yuzaga keladi.

Kalit so'zlar: tarjima nazariyasi, tarjimada yo‘qotishlar, semantik yo‘qotish, stilistik yo‘qotish, tar-jima strategiyalari, lingvistik transformatsiya.
РУССКИЙ

Перевод представляет собой сложный коммуникативный процесс между двумя языками и культурами, который требует передачи читателю не только содержания текста, но и его стилистических, прагматических и эмоциональных характеристик. Однако в процессе пере-вода неизбежно возникает определённая степень семантических, стилистических или культурных потерь. В данной статье феномен переводческих потерь анализируется с точки зрения лингвис-тики и теории перевода. На основе примеров художественных текстов рассматриваются причи-ны возникновения семантических, стилистических и прагматических потерь, а также исследуют-ся переводческие стратегии, направленные на их минимизацию. Результаты исследования показы-вают, что переводческие потери в основном обусловлены различиями языковых систем, культур-ными коннотациями, несоответствием стилистических средств и переводческими трансформа-циями.

Ключевые слова: теория перевода, переводческие потери, семантические потери, стилис-тические потери, стратегии перевода, лингвистическая трансформация.
ENGLISH

Translation is a complex communicative process between two languages and cultures that requires conveying not only the semantic content of a text but also its stylistic, pragmatic, and emoti-onal characteristics to the reader. However, a certain degree of semantic, stylistic, or cultural loss is inevitable in the translation process. This article analyzes the phenomenon of translation losses from the perspective of linguistics and translation theory. Using examples from literary texts, the study examines the causes of semantic, stylistic, and pragmatic losses and explores translation strategies aimed at minimizing them. The results of the research show that translation losses mainly arise due to differences between
235
language systems, cultural connotations, incompatibility of stylistic devices, and translation transfor-mations

Keywords: translation theory, translation losses, semantic loss, stylistic loss, translation strategies, linguistic transformation.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Newmark P.A. Textbook of Translation. London, Prentice Hall, 1988.
  2. Nida E. Toward a Science of Translating. Leiden, Brill, 1964
  3. Baker M. In Other Words: A Coursebook on Translation. London, Routledge, 2018.
  4. Vinogradov V.V. Stylistics. Theory of Poetic Speech. Moscow, 1963.
  5. Қодирий A. Ўткан kунлар. Тошкент, Ғафур Ғулом…, 2012, 347-бет.
  6. Qodiriy A. O‘tkan kunlar. Bygone Days. Translated by Reese M. USA, Las Vegas, NV: Muloqot Cultural Program, 2021, p. 374.
← Songa qaytish