ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №9 · 2026 / Maqola
13.00.00 – PEDAGOGIKA FANLARI

BO‘LAJAK PEDAGOGLARNING EKOLOGIK MADANIYATINI RIVOJLANTIRISH BO‘YICHA MILLIY VA XORIJIY TAJRIBA

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Mazkur maqolada bo‘lajak pedagoglarning ekologik madaniyatini rivojlantirishga oid milliy va xorijiy tajriba qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi – xalqaro me’yoriy hujjatlar va rivoj-langan xorijiy ta’lim tizimlarida qo‘llanilayotgan yondashuvlarni umumlashtirish hamda ularni O‘zbekis-ton pedagogika oliy ta’lim muassasalaridagi amaliyot bilan qiyoslab, milliy tizimni takomillashtirish yo‘-nalishlarini aniqlashdan iborat. Tadqiqot jarayonida qiyosiy-pedagogik tahlil, tizimli yondashuv, kontent-tahlil va normativ-huquqiy hujjatlarni tahlil qilish metodlaridan foydalanildi. Tahlil natijasida xorijiy ta’-lim tizimlarida ekologik madaniyatni shakllantirish kompetentsiyaviy asosda va amaliyotga yo‘naltirilgan tarzda tashkil etilishi, milliy tizimda esa bu jarayon asosan axborot uzatish darajasida qolayotgani aniq-landi. Olingan xulosalar asosida bo‘lajak pedagoglar ta’limini takomillashtirish bo‘yicha amaliy tavsiya-lar ishlab chiqilgan.

Kalit so'zlar: ekologik madaniyat, bo‘lajak pedagog, ekologik ta’lim, xalqaro tajriba, kompetensi-yaviy yondashuv, barqaror rivojlanish uchun ta’lim.
РУССКИЙ

В статье проводится сравнительный анализ национального и зарубежного опы-та развития экологической культуры будущих педагогов. Целью исследования является обобщение международных нормативных документов и подходов, применяемых в развитых зарубежных сис-темах образования, и их сопоставление с практикой педагогических вузов Узбекистана для выявле-ния направлений совершенствования национальной системы. В ходе исследования использовались методы сравнительной педагогики, системного подхода, контент-анализа и анализа нормативно-правовых документов. В результате анализа установлено, что в зарубежных системах образова-ния формирование экологической культуры организовано на компетентностной и практико-ори-ентированной основе, в национальной же системе этот процесс преимущественно остаётся на уровне передачи информации. На основе полученных выводов разработаны практические рекомен-дации по совершенствованию подготовки будущих педагогов.

Ключевые слова: экологическая культура, будущий педагог, экологическое образование, международный опыт, компетентностный подход, образование в интересах устойчивого разви-тия.
ENGLISH

This article presents a comparative analysis of national and foreign experience in developing the ecological culture of future teachers. The purpose of the study is to synthesize the approaches used in international normative documents and in advanced foreign education systems, and to compare them with practice in Uzbekistan’s pedagogical higher education institutions in order to identify directions for improving the national system. The study employed methods of comparative pedagogy, systemic approach, content analysis, and analysis of normative-legal documents. The analysis established that in foreign education systems the formation of ecological culture is organized on a competence-based and practice-oriented basis, whereas in the national system this process largely remains at the level of information delivery. Based on the findings, practical recommendations for improving the training of future teachers are proposed.

Keywords: ecological culture, future teacher, environmental education, international experience, competence-based approach, education for sustainable development.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. UNESCO-UNEP. Tbilisi Declaration. Final Report, Intergovernmental Conference on Environmental Education. Tbilisi, USSR, 1977, 96 p.
  2. UNESCO. Bonn Declaration. UNESCO World Conference on Education for Sustainable Development. Bonn, Germany, 2009, 8 p.
  3. UNESCO. Education for Sustainable Development Goals: Learning Objectives. Paris, UNESCO Publishing, 2017, 62 p.
  4. OECD. Green at Fifteen? How 15-Year-Olds Perform in Environmental Science and Geoscience in PISA 2006. Paris, OECD Publishing, 2009, 128 p.
  5. Dewey J. Experience and Education. New York, Macmillan, 1938, 91 p.
  6. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 27-maydagi “O‘zbekiston Respublikasida ekologik ta’limni rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi 434-qarori. Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 2019.
  7. O‘zbekiston Respublikasining “Tabiatni muhofaza qilish to‘g‘risida”gi qonuni. Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi.
  8. National Association for the Education of Young Children (NAEYC). Professional Standards and Competencies for Early Childhood Educators. Washington, DC: NAEYC, 2020, 96 p.
← Songa qaytish