ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №9 · 2026 / Maqola
10.00.00 – FILOLOGIYA FANLARI

INGLIZ VA O‘ZBEK BADIYIY MATNLARIDA “YAXSHILIK” VA “YOMONLIK” KONSEPTUAL TIZIMINING LINGVOKULTUROLOGIK VA SEMANTIK TAHLILI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Ushbu ilmiy tadqiqotda ingliz va o‘zbek badiiy adabiyoti hamda aforistik manbalari ne-gizida “yaxshilik” va “yomonlik” dixotomik konseptlarining lingvokulturologik hamda semantik-stilistik xususiyatlari qiyosiy tilshunoslik nuqtayi nazaridan chuqur tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida ikki turli si-vilizatsiyaga mansub xalqlarning milliy-madaniy dunyoqarashi, axloqiy qadriyatlar tizimi hamda olam-ning lisoniy tasviri badiiy-tasviriy vositalar, zoonimik va somatik metaforalar, shuningdek, maxsus leksik-semantik markerlar orqali qanday namoyon bo‘lishi ochib berilgan.

Kalit so'zlar: lingvokulturologiya, konseptual tizim, dixotomiya, yaxshilik va yomonlik, somatik me-tafora, zoonimik obraz, olamning lisoniy tasviri, etnomadaniy spetsifika, axloqiy kategoriyalar.
РУССКИЙ

В данном научном исследовании с точки зрения сопоставительного языкознания проводится глубокий анализ лингвокультурологических и семантико-стилистических особеннос-тей дихотомических концептов «добро» и «зло» на основе английской и узбекской художественной литературы, а также афористических источников. В ходе исследования раскрывается, как нацио-нально-культурное мировидение, система нравственных ценностей и языковая картина мира наро-дов, принадлежащих к двум различным цивилизациям, проявляются через изобразительно-вырази-тельные средства, зоонимические и соматические метафоры, а также специальные лексико-се-мантические маркеры.

Ключевые слова: лингвокультурология, концептуальная система, дихотомия, добро и зло, соматическая метафора, зоонимический образ, языковая картина мира, этнокультурная специфи-ка, нравственные категории.
ENGLISH

This scientific study presents an in-depth comparative-linguistic analysis of the linguaculturological, semantic, and stylistic characteristics of the dichotomous concepts of "goodness" and "evil," based on English and Uzbek literary works and aphoristic sources. The research reveals how the national-cultural worldview, system of moral values, and linguistic picture of the world of peoples belonging to two distinct civilizations are manifested through artistic-figurative devices, zoonymic and somatic metaphors, as well as specific lexical-semantic markers

Keywords: linguaculturology, conceptual system, dichotomy, goodness and evil, somatic metaphor, zoonymic image, linguistic picture of the world, ethnocultural specificity, moral categories.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Маслова В.А. Лингвокультурология. Москва, «Академия», 2001, с. 208.
  2. Воробьев В.В. Лингвокультурология: теория и методы. Москва, «RUDN», 2008, с. 336.
  3. Воркачёв С.Г. Лингвокультурология, элита, концепт:теория и практика. Москва, “Gnosis”, 2007, с. 280.
  4. Normamatov F.K. Badiiy matnda yaxshilik va yomonlik konseptlarining lingvopragmatik xususiyatlari. “Filologiya masalalari”, Toshkent, 2019, 3-son, 45–52-betlar.
  5. Tursunbayeva Sh. Ingliz va o‘zbek xalq og‘zaki ijodida axloqiy konseptlarning milliy-madaniy xususi-yatlari. Toshkent, “Fan”, 2020, 164-bet.
  6. Lukomska A. Thick Ethical Concepts in Modern Metaethics and Linguistic Analysis. Journal of Pragmatics and Ethics. Cambridge, 2018, vol. 14, p. 112–128.
  7. Williams B. Ethics and the Limits of Philosophy. London, Routledge, 2011, 256 p.
  8. Qodiriy A. O‘tkan kunlar. Toshkent, Sharq, 2018, 384-bet.
← Songa qaytish