ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №7 · 2026 / Maqola
10.00.00 – FILOLOGIYA FANLARI

INGLIZ VA O‘ZBEK LEKSIKOGRAFIYASIDAGI AUDIO LUG‘ATLARNING QIYOSIY TAHLILI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Til o‘rganish va tarjima sohasi texnologik taraqqiyot, ayniqsa, leksikografiya yo‘nali-shidagi innovatsiyalar ta’sirida tubdan o‘zgardi. Lug‘atlarga audio xususiyatlarning integratsiya qilinishi an’anaviy statik matndan tashqariga chiqib, foydalanuvchilarga dinamik va eshitish orqali o‘rganishga asoslangan tajribani taqdim etuvchi muhim innovatsiya hisoblanadi. Mazkur keng qamrovli tadqiqot ingliz va o‘zbek leksikografiyasidagi audiolug‘atlarni qiyosiy tahlil qiladi, ularning rivojlanish jarayoni, za-monaviy qo‘llanilishi hamda yaratish va foydalanishdagi mavjud muammolarni o‘rganadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi ushbu resurslarning til o‘zlashtirish, madaniyatlararo almashinuv va umumiy lingvistik qu-laylikni ta’minlashdagi o‘rnini yaxlit tarzda yoritishdan iboratdir. Bu, ayniqsa, ingliz va o‘zbek tillarining fonetik hamda tarixiy-lingvistik taraqqiyot yo‘llari bir-biridan sezilarli darajada farq qilishi bilan muhim ahamiyat kasb etadi.

Kalit so'zlar: audiolugʻatlar, leksikografiya, ingliz leksikografiyasi, oʻzbek leksikografiyasi, til oʻr-ganish, talaffuz, fonetika, raqamli lugʻatlar, lingvistik texnologiyalar, qiyosiy tahlil.
РУССКИЙ

Сфера изучения языков и перевода была кардинально преобразована благодаря технологическому прогрессу, особенно в области лексикографии. Интеграция аудиофункций в сло-вари стала важнейшей инновацией, выходящей за рамки традиционного статичного текста и пре-доставляющей пользователям динамический аудиальный опыт. Данное комплексное исследование посвящено сравнительному анализу аудиословарей в английской и узбекской лексикографии, рассма-тривая их эволюцию, современные способы применения, а также трудности, возникающие в про-цессе их разработки и использования. Цель исследования заключается в формировании целостного понимания того, каким образом эти ресурсы способствуют овладению языком, межкультурному обмену и общей лингвистической доступности, особенно с учётом различий в фонетическом и историко-лингвистическом развитии английского и узбекского языков.

Ключевые слова: аудиословари, лексикография, английская лексикография, узбекская лекси-кография, изучение языка, произношение, фонетика, цифровые словари, лингвистические техноло-гии, сравнительный анализ.
ENGLISH

The landscape of language learning and translation has been dramatically reshaped by technological advancements, particularly in the realm of lexicography. The integration of audio features into dictionaries represents a pivotal innovation, moving beyond the traditional static text to offer dynamic, auditory experiences. This comprehensive study delves into a comparative analysis of audio dictionaries in English and Uzbek lexicography, examining their evolution, current applications, and the challenges inherent in their development and utilization. The aim is to provide a holistic understanding of how these resources contribute to language acquisition, cultural exchange, and overall linguistic accessibility, especially given the distinct phonetic and historical linguistic trajectories of English and Uzbek.

Keywords: audio dictionaries, lexicography, English lexicography, Uzbek lexicography, language learning, pronunciation, phonetics. digital dictionaries, linguistic technologies, comparative analysis.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Ataboyeva S. (2021). Raqamli leksikografiya va o‘zbek tilidagi elektron lug‘atlar taraqqiyoti. “O‘zbek tili va adabiyoti”, 5(2), 45–52-betlar.
  2. Bergenholtz H., Tarp S. (2010). Lexicography in the borderland between knowledge and non-knowledge. General lexicographical theory with particular focus on learner’s lexicography. Berlin, Germany: De Gruyter.
  3. Iskandarova G. (2020). Ingliz-o‘zbek ikki tilli lug‘atlarida fonetik va semantik muammolar tahlili. “Filolo-giya masalalari”, 3(1), 88–94-betlar.
  4. Lew R. (2011). Studies in dictionary use: Recent developments. International Journal of Lexicography, 24(1), p. 1–4. https://doi.org/10.1093/ijl/ecq044
  5. Rundell M. (2015). From print to digital: Implications for dictionary design. Lexikos, 25, p. 301–322. https://doi.org/10.5788/25-1-1305
← Songa qaytish