LINGVISTIK EKSPERTIZANING METODOLOGIK CHEGARALARI VA LINGVO-MANTIQIY YONDASHUV ZARURATI
Maqolada sud-lingvistik ekspertizaning metodologik imkoniyatlari va uning ayrim cheklanishlari tahlil qilinadi. Leksik-semantik tahlil, implikatura, inferensiya, yashirin ayblov hamda argu-mentativ manipulatsiya bilan bog‘liq hodisalar misolida lingvistik ekspertizaning qo‘llanish chegaralari ko‘rsatib beriladi. Soliq kodeksining ayrim moddalari asosida normativ talqin jarayonida yuzaga keladi-gan inferensial muammolar yoritiladi. Tadqiqot natijasida lingvistik, pragmatik va mantiqiy tahlilni bir-lashtiruvchi lingvomantiqiy yondashuvning metodologik imkoniyatlari muhokama qilinadi.
В статье анализируются методологические возможности судебно-лингвисти-ческой экспертизы и отдельные ограничения её применения. На примере лексико-семантического анализа, импликатуры, инференции, скрытого обвинения и аргументативной манипуляции показа-ны границы применения лингвистической экспертизы. На материале отдельных статей Налого-вого кодекса рассматриваются инференциальные проблемы, возникающие в процессе толкования нормативных текстов. По результатам исследования обсуждаются методологические возмож-ности лингво-логического подхода, объединяющего лингвистический, прагматический и логический анализ.
The article examines the methodological capabilities of forensic linguistic expertise and some of its limitations. Using examples related to lexical-semantic analysis, implicature, inference, hidden accusation, and argumentative manipulation, it outlines the boundaries of linguistic expertise. Drawing on selected provisions of the Tax Code, the paper discusses inferential problems that arise in the interpretation of legal norms. The study also considers the methodological potential of a linguo-logical approach that combines linguistic, pragmatic, and logical analysis.
Foydalanilgan adabiyotlar
- Баранов А.Н. Лингвистическая экспертиза текста: теория и практика. Учебное пособие, Москва, “Флинта: Наука”, 2007, 592 с.
- Галяшина Е.И. Основы судебной лингвистической экспертизы. Москва, “Стэлс”, 2003, 236 с.
- Grice H.P. Logic and Conversation. Syntax and Semantics. vol. 3, Speech Acts. Ed. by P. Cole, J.L. Morgan. New York, Academic Press, 1975, 41–58 p.
- Coulthard M., Johnson A. An Introduction to Forensic Linguistics: Language in Evidence. London, Routledge, 2007, 304 p.
- Musulmonova K. O‘zbek yozma matnlarida lingvistik ekspertiza o‘tkazish maqsadi va asoslari. Wissenschaftliche Ergebnisse und Errungenschaften. München, 2020, 97–99-betlar.
- Najmiddinova N. Haqorat mazmunidagi matnlar bo‘yicha lingvistik ekspertiza o‘tkazish jarayoni. “O‘zbe-kiston sud ekspertizasi”, 2023, 2-son, 42-bet.
- Shuy R.W. Language Crimes: The Use and Abuse of Language Evidence in the Courtroom. Oxford, Blackwell, 1993, 227 p.
- Svartvik J. The Evans Statements: A Case for Forensic Linguistics. Göteborg, University of Göteborg Press, 1968, 46 p.
- O‘zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi. Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi (Lex.uz). 2020, Kirish rejimi: https://lex.uz/docs/4674902 (murojaat sanasi: 16.02.2026).