LISONIY ASSOTSIATSIYALARDA ERKAK VA AYOL HAQIDAGI TASAVVURLARNING AKS ETISHI
Bugungi kunda dunyo tilshunosligida “insonning tashqi olam haqidagi bilim va tasav-vurlarining tilda voqelanishi masalasi”ning tadqiqiga alohida e’tibor qaratilmoqda. Xususan, inson tasav-vurlarini tilda aks ettiruvchi lisoniy assotsiatsiyalar mohiyatini ochib berish, assotsiatsiyalarni yuzaga
95
kelishishidagi lingvistik va ekstralingvistik omillarni aniqlash, til va tafakkur, til va jamiyat hamda til va madaniyat munosabatlaridagi inson omilining o‘rnini belgilash dolzarb vazifalardan hisoblanadi.
В современном мировом языкознании особое внимание уделяется исследованию проблемы «реализации в языке знаний и представлений человека о внешнем мире». В частности, к числу актуальных задач относится раскрытие сущности лингвистических ассоциаций, отражаю-щих человеческие представления, выявление лингвистических и экстралингвистических факторов их формирования, а также определение роли человеческого фактора во взаимоотношениях языка и мышления, языка и общества, языка и культуры.
In modern linguistics, special attention is paid to the study of the issue of “the represen-tation in language of human knowledge and perceptions of the external world.” In particular, revealing the essence of linguistic associations that reflect human perceptions, identifying the linguistic and extralinguistic factors underlying their formation, and determining the role of the human factor in the relationships between language and thought, language and society, as well as language and culture are considered among the most relevant tasks.
Foydalanilgan adabiyotlar
- Кузнецова Л.Э. Любовь как лингвокультурный эмоциональный концепт: ассоциативный и гендер-ный аспекты: Дисс. …канд. филол. нук. Краснодар, 2005/http://31f.ru/ dissertation/page; Боргоякова А.П. Наци-онально-культурная специфика языкового сознания хакасов, русских и англичан (на материале ядра язы-ко-вого сознания). Дисс. ...канд. филол. наук, М., 2002.http://31f.ru/ dissertation/page, 1,133-dissertaciyanacional-no-kulturnaya-specifika-yazykovogo-soznaniya-xakasov-russkix-i-anglichan.html
- Kurcz I. Polski normy powczechności skojarzeń swobodnych na 100 slów z listy KentRosanoff”a. Studia psychologychne. Warszawa-WroclawKraków, 1967; Postman L., Keppel G. (eds.). Norms of Word Association. New York and London, Academic Press, 1970, 943 p.; Kiss G.R., Armstrong C., Milroy R. The Associative Thesaurus of English. Edinburgh: Univ. of Edinb., MRC Speech and Communication Unit, 1972. – 1539 p.; Maršalová L. Slov-noasociačne normy. Bratislava, 1972; Титова Л.H. Киргизско-русский ассоциативный словарь. Фрунзе, “Мек-теп”, 1975, 95 с.; Цiтова А.I. Асацыятыỹны слоỹнiк беларускай мовы. Мiнск, 1981; Български норми на словес-ни ассоциации (Под общата ред. Е.Герганова). София, “Наука и изкуство”, 1984, 272 с.; Ульянов Ю.Е. Латыш-ско-русский ассоциативный словарь. Рига, “Зинантне”, 1988, 187 с; Бутенко Н.П. Словник асощативних норм украшськоу мови. Льв1в, “Вища школа”, 1989, 326 с; Дмитрюк Н.В. Казахско-русский ассоциативный словарь //РАН. Ин-т языкознания, университет “Мирас”, Шымкент; М., 1998, 245 с; Русский ассоциативный словарь / Сост. Ю.Н.Караулов, Ю.А.Сорокин, Е.Ф.Тарасов, Н.В.Уфимцева, Г.А.Черкасова. Т. 1–2, М., 1994–1998. URL:http://www.tesaurus.ru/dict/dict.php; Русский ассоциативный словарь. В 2 т;Ю.Н.Караулов, Г.А. Черка-сова, Н.В.Уфимцева, Ю.А.Сорокин, Е.Ф.Тарасов. М., “Астрель”; АСТ, 2002, т. 1. От стимула к реакции. 784 с; Т. 2. От реакции к стимулу. 992 с; Боргоякова А.П. Хакасский ассоциативный словарь (рукопись). 2002, 235 с; Дебренн М., Романенко А.А. Французский ассоциативный словарь. В 2 т. Новосиб. гос. ун-т. Новосибирск, 2010,URL:http:// dic-taverf.nsu.ru/dict.; Заморщикова Л.С., Романенко А.А. Ассоциативный словарь якутского языка // http: // adictsakha.nsu.ru.
- Лутфуллаева Д. Ассоциатив тилшунослик назарияси. Тошкент, “Meriyus”, 2017, 140-бeт; Lutfullaye-va D., Karimova F., Saydaliyeva M. O‘zbek tilining assotsiativ tadqiqi. Toshkent, “Bookmany print”, 2024, 152-bet; Tajiboyev B. O‘zbek tilida so‘zning assotsiativ ma’no strukturasi. Toshkent, “Mahalla va oila”, 2021, 108-bet; Ортиқова Ҳ. Бадиий матннинг ассоциатив тадқиқи (Э.Воҳидов ва А.Орипов шеърлари мисолида). Филол. фан. бўйича фалс. докт. (PhD) ... дисс., Тошкент, 2022, 136-бet; Rahmonov H. Omon Matjon she’riy matnlarining assot-siativ strukturasi. Filol. fan. bo‘yicha fals. fan. d-ri. (PhD) ... diss. avtoref., Qo‘qon, 2023, 57-bet.
- Lutfullayeva D., Karimova F., Saydaliyeva M. O‘zbek tilining assotsiativ tadqiqi. Toshkent, “Bookmany print”, 2024, 12-bet.
- Горошко Е.И. Интегративная модель свободного ассоциативного эксперимента. Харьков, Москва, Ра-Каравелла, 2001, c. 138.
- Славянский ассоциативный словарь: русский, белорусский, болгарский, украинский. Под ред. Н. В.Уфимцевой, Г.А.Черкасовой, Ю.Н.Караулова, Е.Ф.Тарасова. М., 2004, c. 4.
- Славянский ассоциативный словарь: русский, белорусский, болгарский, украинский. Под ред. Н. В.Уфимцевой, Г.А.Черкасовой, Ю.Н.Караулова, Е.Ф.Тарасова. М., 2004, c. 5.
- Lutfullayeva D., Karimova F., Saydaliyeva M. O‘zbek tilining assotsiativ tadqiqi. Toshkent, “Bookmany print”, 2024, 13-bet.
- Usmanova Sh., Bekmuxamedova N., Iskandarova G. Sotsiolingvistika (o‘quv qo‘llanma). Toshkent, “Uni-versitet”, 2014, 75-bet.
- Тимофеев В.П. Диалектный словарь личности. Учен. зап. Шадринского пед. ин-та. Шадринск, 1971, № 162, c. 141.