ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №5.2 · 2026 / Maqola
10.00.00 – FILOLOGIYA FANLARI

LUG‘ATLARDA FRAZEOLOGIZMLAR PRAGMATIKASI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Mazkur maqolada umumiy va ixtisoslashgan lug‘atlarda frazeologizmlarning seman-tik-pragmatik xususiyatlarini aks ettirish muammolari tahlil qilingan. Tadqiqotda frazeologik birliklarning murakkab semantik strukturasi va pragmatik potensialini leksikografik tavsiflash masalalari yoritiladi. Shuningdek, nazariy va amaliy leksikografiya tamoyillari hamda foydalanuvchi ehtiyojlari uyg‘unligida frazeologik birliklarni lug‘atlarda berish bo‘yicha tegishli tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Kalit so'zlar: frazeologiya, pragmatika, leksikografiya, til didaktikasi, tarjima, semantika, frazeolo-gik birlik, uslubiy rang, kontekst, lisoniy ta’sir, foydalanuvchi ehtiyojlari.
РУССКИЙ

B данной статье анализируются проблемы отражения семантико-прагмати-ческих особенностей фразеологизмов в общих и специальных словарях. В исследовании освещаются вопросы лексикографического описания сложной семантической структуры и прагматического потенциала фразеологических единиц. Также разработаны соответствующие рекомендации по представлению фразеологизмов в словарях с учетом принципов теоретической и практической лек-сикографии, а также потребностей пользователей.

Ключевые слова: фразеология, прагматика, лексикография, языковая дидактика, перевод, семантика, фразеологизм, стилистическая окраска, контекст, языковое воздействие, потребнос-ти пользователей.
ENGLISH

This article analyzes the challenges of representing the semantic-pragmatic features of phraseological units in general and specialized dictionaries. The research explores the issues of lexicographical description regarding the complex semantic structure and pragmatic potential of phraseological units. Furthermore, appropriate recommendations for including phraseological units in dictionaries have been developed, integrating the principles of theoretical and practical lexicography with user-oriented needs.

Keywords: phraseology, pragmatics, lexicography, language didactics, translation, semantics, phraseological unit, stylistic color, context, linguistic influence, user needs.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Burger Harald. Semantic Aspects of Phrasemes. In: Phraseologie: Ein internationales Handbuch der zeit-genössischen Forschung. Berlin/New York: de Gruyter, 2007, p. 90–109.
  2. Gutzmann Daniel & Schuhmacher Petra B. Schnittstelle Semantik-Pragmatik. In: Grammatiktheorie und Empirie in der germanistischen Linguistik. Berlin/Boston: de Gruyter, 2018, p. 471–509.
  3. Safarov Sh. Pragmalingvistika. Toshkent, O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2008, 56-bet.
  4. Rahmatullayev Sh., Mahmudov N., Xolmanova Z., O‘razova I., Rixsiyeva K. O‘zbek tili. Toshkent, G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022, 7-bet.
  5. Umarxo‘jayev M.I., Nazarov K.N. Nemischa-o‘zbekcha-ruscha frazeologik lug‘at. Toshkent, “O‘qituv-chi”, 1994, 57-bet.
  6. Bielińska Monika. Einige Überlegungen zu lexikographischen Kohärenzstrukturen. In: Wörterbuchstruk-turen zwischen Theorie und Praxis. Berlin: de Gruyter, 2018, s. 73–84.
  7. Burger Harald. Phraseologie: Eine Einführung am Beispiel des Deutsch (5. Aufl.). Berlin, Erich Schmidt, 2015.
  8. Burger Harald et al., Phraseologie: Ein internationales Handbuch der zeitgenössischen Forschung. Berlin/ New York: de Gruyter, 2007.
  9. Hyvärinnen Irma. Zur Abgrenzung und Typologie pragmatischer Phraseologismen. In: Beiträge zur prag-matischen Phraseologie. Frankfurt am Main, Peter Lang, 2011, p. 9–43.
  10. Korhonen Jarmo. Phraseologie und Lexikografie: Phraseologismen in ein- und zweisprachigen Wörter-büchern mit Deutsch. Burlington, Vermont. The University of Vermont, 2011.
← Songa qaytish