ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №5.2 · 2026 / Maqola
09.00.00 – FALSAFA FANLARI

MAXTUMQULI DUNYOQARASHI SHAKLLANISHINING BA’ZI NAZARIY ZAMINLARI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Ushbu maqolada Maxtumquli dunyoqarashi shakllanishining zaminlari Markaziy Osiyoning umumiy ijtimoiy-siyosiy, diniy va ma’naviy voqeligi, turkiy va fors (tojik-fors) madaniyatlari o‘zaro ta’siri kontekstida atroflicha tahlil qilingan. Bundan tashqari, uning dunyoqarashini Sovet davrida (hatto bugungi kunda ham) urinishganidek, klassik fors adabiyotidan ajratib tushuntirish va talqin qi-lish-ning iloji yo‘qligi asoslab berilgan.

Kalit so'zlar: Maxtumquli, dunyoqarash, Markaziy Osiyo, ijtimoiy-siyosiy hayot, islom dini, Qur’on, hadis, turkiy adabiyot, fors adabiyoti, mutafakkir.
РУССКИЙ

В данной статье представлен всесторонний анализ основ формирования миро-воззрения Махтумкули в контексте общесоциально-политической, религиозно-духовной реальнос-ти Центральной Азии, взаимодействия тюркской и персидской (таджикско-персидской) культур. Кроме того, обосновывается невозможность объяснить и интерпретировать его мировоззрение отдельно от классической персидской литературы, как это пытались делать в советскую эпоху (и даже сегодня).

Ключевые слова: Махтумкули, мировоззрение, Центральная Азия, социально-политическая жизнь, ислам, Коран, хадисы, тюркская литература, персидская литература, мыслитель.
ENGLISH

This article provides a comprehensive analysis of the foundations of the formation of Makhtumkuli’s worldview in the context of the general socio-political, religious and spiritual reality of Central Asia, the interaction of Turkic and Persian (Tajik-Persian) cultures. In addition, it is substantiated that it is impossible to explain and interpret his worldview separately from classical Persian literature, as was attempted in the Soviet era (and even today).

Keywords: Makhtumkuli, worldview, Central Asia, socio-political life, Islam, Quran, hadith, Turkish literature, Persian literature, thinker.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Beglieva J., Yazxanova O. Maxtumquli va uning turkman she’riyati rivojidagi roli. “Fan” byulleteni № 10 (67). 3-jild, 2023-yil oktabr
  2. Donish Ahmad. Tarixiy risola. Moskva, 1960. Vostlit/info/texs/rus 5. Donish 2/ramka/
  3. Maxtumquli. Tanlangan qo‘shiq matni. Toshkent, 1977.
  4. Maxtumquli. Tanlangan qo‘shiqlar. Toshkent, 1977, 21-bet.
  5. Maxtumquli. Tanlangan qo‘shiqlar. Toshkent, 1977, 21-bet.
  6. Mirzo Siroch Hakim. “ Tugfai axli Buxoro” (“Buxoriylarga nazr”). Dushanbe, 1992.
  7. Qulmatov N. Sa’diyning axloqiy qarashlari. Dushanbe, 1968, 18–19-betlar.
  8. Vambery Arminius. Markaziy Osiyo bo‘ylab sayohat (1863.) Moskva, 2003, 1-qism. VIII–IX.
← Songa qaytish