ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №6 · 2026 / Maqola
13.00.00 – PEDAGOGIKA FANLARI

NEFT VA UNI QAYTA ISHLASH NATIJASIDA OLINGAN STIROLNING XOSSALARI VA ISHLATILISHINI ZAMONAVIY TA’LIM METODLARI ASOSIDA O‘QITISH

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Ushbu maqolada stirol (vinilbenzol, C₈H₈) sintezi, fizik-kimyoviy xossalari va sano-atdagi qo‘llanilishi loyihaga asoslangan ta’lim (PBL), hamkorlikdagi ta’lim, aralash ta’lim va Case Study metodlari orqali o‘qitishning pedagogik modeli taqdim etilgan. Maqola uglevodorodlarning asosiy tabiiy manbalari – tabiiy gaz, neft va toshko‘mir hamda etilbenzolni katalitik degidrogenlash yo‘li bilan stirol olish jarayonini zamonaviy ta’lim vositalari bilan birlashtirishning samaradorligini ko‘rsatadi.

Kalit so'zlar: stirol, etilbenzol, degidrogenlanish, uglevodorodlar, tabiiy gaz, neft, toshkoʻmir, poli-merizatsiya, amaliy tadqiqot, virtual laboratoriya.
РУССКИЙ

В данной статье представлена педагогическая модель обучения синтезу, физи-ко-химическим свойствам и промышленному применению стирола (винилбензола, C₈H₈) с исполь-зованием методов проектного обучения (ПО), совместного обучения, смешанного обучения и ана-лиза конкретных случаев. В статье демонстрируется эффективность сочетания основных при-родных источников углеводородов – природного газа, нефти и угля – и процесса получения стирола путем каталитического дегидрирования этилбензола с современными образовательными инстру-ментами.

Ключевые слова: стирол, этилбензол, дегидрирование, углеводороды, природный газ, нефть, уголь, полимеризация, тематическое исследование, виртуальная лаборатория.
ENGLISH

This article presents a pedagogical model for teaching the synthesis, physicochemical properties and industrial applications of styrene (vinylbenzene, C₈H₈) through project-based learning (PBL), collaborative learning, blended learning and case study methods. The article demonstrates the effectiveness of combining the main natural sources of hydrocarbons – natural gas, oil and coal – and the process of obtaining styrene by catalytic dehydrogenation of ethylbenzene with modern educational tools.

Keywords: styrene, ethylbenzene, dehydrogenation, hydrocarbons, natural gas, oil, coal, polyme-rization, practical research, virtual laboratory.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Hamidov B.N., Fozilov S.F., Saidaxmedov Sh.M., Mavlanov B.A. Neft va gaz kimyosi. Toshkent, "Muharrir", 2014, 560-bet.
  2. Лебедев Н.Н. Химия и технология основных органических и нефтехимических процессов синтеза. Москва, “Xимия”, 1988, с.592
  3. Tursunov T.T., Yusupov A.A. Organik kimyo texnologiyasi. Toshkent, “O‘qituvchi”, 2001, 380-bet.
  4. Смирнов В.A. Стирол: получение, свойства и применение. “Нефтехимия”, 2005, т. 45, № 3, с. 210–225.
  5. Qodirov U., Botirov M. Uglevodorod xomashyosidan kompleks foydalanish. Toshkent, “Fan”, 2010, 244- bet
  6. SRI Consulting. Styrene Production Technology. Report 2B. Menlo Park, CA: SRI Consulting, 2020.
  7. Carra S., Forni L. Kinetics of catalytic dehydrogenation of ethylbenzene to styrene. Ind. Eng. Chem. Process Des. Dev. 2019, vol. 4, p. 281–285.
  8. Blumenfeld P.C. et al. Motivating project-based learning: Sustaining the doing, supporting the learning // Educational Psychologist. 1991, vol. 26, № 3–4, p. 369–398. DOI: 10.1207/s15326985ep2603&4_8
  9. Krajcik J., Shin N. Project-based learning. The Cambridge Handbook of the Learning Sciences. Cam-bridge, Cambridge University Press, 2014, p. 275–297.
  10. Hmelo-Silver C.E. Problem-based learning: What and how do students learn? Educational Psychology Review. 2004, vol. 16, № 3, p. 235–266. DOI: 10.1023/B:EDPR.0000034022.16470.f3
← Songa qaytish