ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №9 · 2026 / Maqola
10.00.00 – FILOLOGIYA FANLARI

OMMAVIY AXBOROT VOSITALARIDA SHOK-TEYMENT USULLARI TASNIFI VA ULARNING ASOSIY XUSUSIYATLARI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Maqola zamonaviy OAVda shok-teyment hodisasining ilmiy adabiyotlarda kam o‘rga-nilgan va dolzarb bo‘lgan muammolariga bag‘ishlangan. Maqolaning maqsadi shok-teymentning asosiy xususiyatlarini aniqlash va uning usullari mavjud tasniflarini o‘rganishdan iborat. Tadqiqot usullari si-fatida ilmiy adabiyotlar va OAV yangiliklar materiallarini tahlil qilish, induksiya, deduksiya hamda kom-pleks tahlil qo‘llanilgan. Muallif xulosasiga ko‘ra, shok-teymentning asosiy xususiyatlari quyidagilardan iborat: axborotlilik, ko‘ngilochar xarakter, shaklning mazmundan ustunligi, emotsionallik, reytinglarga ti-joriy yo‘naltirilganlik, vizual jozibadorlik, fragmentarlik va universallik. Ilmiy adabiyotlarda shok-teyment usullarining yagona tasnifi ishlab chiqilmagan. Biroq turli tasniflar shakllantiriladigan mezonlar mavjud. Muallif shok-teymentni janr yoki formatlarga emas, balki jurnalistika uslublariga kiritishni taklif qiladi. Tadqiqotning ilmiy yangiligi muallif tomonidan shok-teyment uslubi usullari uchun ishlab chiqilgan struk-tur-kompozitsion, mazmuniy va nutqiy mezonlar bo‘yicha tasnifdir.

Kalit so'zlar: shok-teyment, OAV, usullar tasnifi, mezonlar, xususiyatlar
РУССКИЙ

Статья посвящена актуальной и недостаточно исследованной в научной лите-ратуре проблематике шок-теймента в современных СМИ. Целью статьи является выявление ос-новных характеристик шок-теймента и изучение существующих классификаций его приемов. Ме-тодами исследования стали: анализ научной литературы и новостных материалов СМИ, индукция, дедукция и комплексный анализ. По мнению автора, основными характеристиками шок-теймента являются: информативность, развлекательность, доминанта формы над содержанием, эмоцио-нальность, коммерческая ориентация на рейтинги, визуальная привлекательность, фрагментар-ность и универсальность. Единой классификации приемов шок-теймента в научной литературе не разработано. Однако существуют критерии, в соответствии с которыми выстраиваются разные классификации. Автор предлагает относить шок-теймент не к жанрам или форматам, а к стил-ям журналистики. Научной новизной исследования является разработанная автором классифика-ция приемов стиля шок-теймент по следующей системе критериев: структурно-композиционные, содержательные и речевые.

Ключевые слова: шок-теймент, СМИ, классификация приемов, критерии, характеристики
ENGLISH

The article is devoted to the relevant and insufficiently studied issues of the shock-tainment phenomenon in modern mass media in scientific literature. The purpose of the article is to identify the main characteristics of shock-tainment and to study the existing classifications of its techniques. The research methods include the analysis of scientific literature and media news materials, induction, deduction, and comprehensive analysis. According to the author’s conclusions, the main characteristics of shock-tainment are: informativeness, entertainment value, the dominance of form over content, emotionality, commercial orientation toward ratings, visual attractiveness, fragmentation, and universality. A unified classification of shock-tainment techniques has not yet been developed in scientific literature. However, there are criteria according to which various classifications are structured. The author proposes to classify shock-tainment not as a genre or format, but as a style of journalism. The scientific novelty of the research lies in the classification of shock-tainment techniques developed by the author based on structural-compositional, content, and speech criteria.

Keywords: shock-tainment, mass media, classification of techniques, criteria, characteristics.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Богданова С. Феномент инфотейнмента или о превращении информации в развлечение на телеви-дении. Прикладная культурология: калейдоскоп идей. М., АСТ, 2022, 388 с.
  2. Драгун Е.М. Инфотейнмент как явление современной медиакультуры. Дисс. … канд. филос. наук, М., 2015, 176 с.
  3. Зверева Н.В. Школа регионального журналиста. М., “Мысль”, 2023, 425 с.
  4. Лисова С.Ю. Телевизионные новости как форма знания о политике. Вестник Балтийского федераль-ного университета им. И.Канта, 2023, № 6, c. 10–19.
  5. Лозовский Б.Н. Журналистика. Краткий словарь. Изд. 2-е, испр. и доп. Екатеринбург, Уральский государственный университет, 2007.
  6. Луман Н. Реальность массмедиа. Пер. с нем. А.Ю.Антоновского. М., “Праксис”, 2023, 417 с.
  7. Нескрябина О.Ф. О некоторых тенденциях журналистского творчества политике. Система цен-ностей современного общества. 2022, № 14, c. 5–13.
  8. Поцелуев С.П. Политические парадиалоги. Mонография, Ростов н/Д, изд-во ЮФУ, 2022, 274 с.
  9. Руднев В.П. Словарь культуры XX века. М., “Просвещение”, 1999, 521 с.
  10. Солганик Г.Я. Общие замечания о формате и жанре. М., МГУ, 2009.
← Songa qaytish