TASVIRIY SAN’AT TA’LIMI MAZMUNIDA MILLIY KOMPONENTNING DIDAKTIK AHAMIYATI
Tadqiqot muammosi tasviriy san’at ta’limi mazmunida milliy komponentning didaktik ahamiyati yetarlicha ilmiy asoslanmaganligi va uning funksional tarkibi tizimli tahlil qilinmaganligi bilan bog‘liq bo‘lib, bu masala bo‘lajak tasviriy san’at o‘qituvchilarini kasbiy-pedagogik tayyorlash sifatini oshirish nuqtayi nazaridan dolzarb hisoblanadi. Tadqiqot nazariy tahlil, kontent-tahlil va pedagogik ku-zatish metodologiyasiga asoslangan. Tadqiqot natijasida milliy komponentning bilim beruvchi, rivojlanti-ruvchi, tarbiyalovchi va estetik funksiyalari aniqlandi hamda ularning o‘zaro uzviy bog‘liqligi asoslab be-rildi. Ishning nazariy ahamiyati milliy komponentning didaktik mohiyatini yangi, tizimli nuqtai nazardan yoritishda, amaliy ahamiyati esa bo‘lajak o‘qituvchilarni tayyorlash jarayonida qo‘llanilishi mumkin bo‘l-gan konkret metodik yo‘nalishlarni belgilashda namoyon bo‘ladi. Muallifning ilmiy hissasi milliy compo-nentning didaktik funksiyalari tizimini birinchi marta yaxlit, o‘zaro bog‘liq model sifatida ishlab chiqish-dan iborat.
Проблема исследования связана с недостаточной научной обоснованностью ди-дактического значения национального компонента в содержании художественного образования и отсутствием системного анализа его функциональной структуры, что актуально с точки зрения повышения качества профессионально-педагогической подготовки будущих учителей изобрази-тельного искусства. Исследование опирается на теоретический анализ, контент-анализ и педа-гогическое наблюдение. В результате исследования выявлены познавательная, развивающая, вос-питательная и эстетическая функции национального компонента, обоснована их взаимосвязь. Тео-ретическая значимость работы заключается в раскрытии дидактической сущности националь-ного компонента с новой, системной точки зрения, практическая значимость – в определении кон-кретных методических направлений для подготовки будущих педагогов. Научный вклад автора сос-тоит в разработке целостной, взаимосвязанной модели дидактических функций национального компонента.
The research problem concerns the insufficient scientific substantiation of the didactic significance of the national component in the content of fine arts education and the lack of systematic analysis of its functional structure, which is relevant for improving the quality of professional-pedagogical training of future fine arts teachers. The research is based on theoretical analysis, content analysis, and pedagogical observation. As a result, the cognitive, developmental, educative, and aesthetic functions of the national component were identified, and their interrelation was substantiated. The theoretical significance of the work lies in revealing the didactic essence of the national component from a new, systemic perspective; the practical significance lies in defining concrete methodological directions applicable in the training of future teachers. The author’s scientific contribution consists in developing, for the first time, a holistic, interrelated model of the didactic functions of the national component.
Foydalanilgan adabiyotlar
- Сластенин В.А., Исаев И.Ф., Шиянов Е.Н. Педагогика. Учеб. пособие для студ. высш. пед. учеб. заведений, Москва, издательский центр “Академия”, 2002, 576 с.
- Волков Г.Н. Этнопедагогика, Учебник, Москва, издательский центр «Aкадемия», 2000, с. 168.
- Abdirasilov S.F. Tasviriy san’at o‘qitish metodikasi. Toshkent, 2012.
- Ladson-Billings G. Culturally Relevant Pedagogy. Asking a Different Question. New York, Teachers College Press, 2021, 224 p.
- O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligining “Tasviriy san’at” fani bo‘yicha davlat ta’lim standarti va namunaviy o‘quv dasturi. Toshkent, 2021.