ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №4 · 2026 / Maqola
13.00.00 – PEDAGOGIKA FANLARI

UMUMIY O‘RTA TA’LIM MAKTABLARIDA O‘QUVCHILARNING TADQIQOTCHILIK KO‘NIKMALARINI RIVOJLANTIRISHGA TA’SIR ETUVCHI OMILLAR

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Ushbu maqolada o‘rta maktab o‘quvchilarining tadqiqotchilik ko‘nikmalarini rivoj-lantirish jarayonida zamonaviy pedagogik yondashuvlar, raqamli texnologiyalar va interaktiv o‘quv muhiti ta’siri tahlil qilinadi. Research Cognitive Theory (RCT) asosidagi High School Research Cognitive Lear-ning Pr-ogram (HSRCLP) modeli yordamida o‘quvchilar mustaqil fikrlash, tahlil qilish, tanqidiy qaror qa-bul qilish va ilmiy izlanish ko‘nikmalarini rivojlantiradilar. Shu bilan birga, raqamli avlod xususiyatlari va multimerdiaga boy o‘quv muhiti o‘quvchilarning ijodiy va amaliy faoliyatini rag‘batlantiradi. Maqola-da, shuningdek, “Raqamli O‘zbekiston–2030” strategiyasi kontekstida raqamli vositalar va onlayn resurs-larni ta’lim jarayoniga samarali integratsiya qilish imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijalari shu-ni ko‘rsatadiki, interaktiv va raqamli texnologiyalar bilan boyitilgan o‘quv muhiti o‘quvchilarning ilmiy kompetensiyalarini oshirish, ilmiy identitetni shakllantirish va 21-asr ko‘nikmalarini rivojlantirishga se-zilarli hissa qo‘shadi.

Kalit so'zlar: tadqiqotchilik ko‘nikmalari, o‘rta maktab o‘quvchilari, raqamli avlod, raqamli savod-xonlik, research cognitive theory (rct), HSRCLP modeli, raqamli.
РУССКИЙ

В данной статье анализируется влияние современных педагогических подходов, цифровых технологий и интерактивной учебной среды на развитие исследовательских навыков у школьников средней школы. С помощью модели High School Research Cognitive Learning Program (HSRCLP), основанной на Research Cognitive Theory (RCT), учащиеся развивают способности к са-мостоятельному мышлению, анализу, критическому принятию решений и научным исследованиям. Кроме того, особенности цифрового поколения и мультимедийная насыщенность учебной среды стимулируют творческую и практическую деятельность учащихся. В статье также рассматри-ваются возможности эффективной интеграции цифровых инструментов и онлайн-ресурсов в
учебный процесс в контексте стратегии «Цифровой Узбекистан–2030». Результаты исследова-ния показывают, что учебная среда, обогащённая интерактивными и цифровыми технологиями, значительно способствует повышению научной компетентности, формированию научной иден-тичности и развитию навыков
XXI века у школьников.

Ключевые слова: исследовательские навыки, школьники средней школы, цифровое поколение, цифровая грамотность, research cognitive theory (RCT), модель HSRCLP, цифровой Узбекистан–2030.
ENGLISH

This article analyzes the impact of modern pedagogical approaches, digital technologies, and interactive learning environments on the development of research skills among secondary school students. Using the High School Research Cognitive Learning Program (HSRCLP) model based on Research Cognitive Theory (RCT), students develop independent thinking, analytical skills, critical decision-making, and scientific research competencies. In addition, the characteristics of the digital generation and a multimedia-rich learning environment stimulate students’ creative and practical activities. The article also examines opportunities for effectively integrating digital tools and online resources into the educational process within the context of the “Digital Uzbekistan–2030” strategy. Research results indicate that a learning environment enriched with interactive and digital technologies significantly contributes to enhancing students’ scientific competencies, forming a scientific identity, and developing 21st-century skills.

Keywords: research skills, secondary school students, digital generation, digital literacy, research cognitive theory (RCT), HSRCLP model, Digital Uzbekistan–2030.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Abdullayeva N.X. Kompetensiyaviy yondashuv asosida oliy ta’lim mazmunini modernizatsiyalash. – Toshkent, “Fan va texnologiya”, 2019, 45–62-betlar
  2. Al‑Thani N.J., & Ahmad Z. (2025). Learning through “Research Cognitive Theory”. A new framework for developing 21st century research skills in secondary school students. Heliyon, 11(2), e41950. https://doi.org/ 10.1016/j. heliyon. 2025, e41950.
  3. Bo‘lajak pedagoglarning tadqiqotchilik madaniyatini shakllantirishning konsepsual asoslari (2025). Global Science Review, 1(1), 328–338. https://global-science-review.com/ojs/index.php/gsr/article/view/2156
  4. Creswell J.W. Research Design: Qualitative, Quantitative and Mixed Methods Approaches. 4th ed. Thousand Oaks: Sage Publications, 2014, 273 p.
  5. Doiraghusoha M. (2022). Pedagogical strategies for fostering digital literacy and online research skills in higher education. Interdisciplinary Journal Papier Human Review, 3(2), 1–13. https://doi.org/10.47667/ijphr.v3i2.228
  6. Kolb D.A. Experiential Learning: Experience as the Source of Learning and Development. 2nd ed. New Jersey, Pearson Education, 2015, pp. 198–220.
  7. Qurbonov O.S. Kompetensiyaviy yondashuv asosida ilmiy tafakkurni rivojlantirish. “Uzluksiz ta’lim”, 2022, № 1, 19–27-betlar.
  8. “Raqamli Oʻzbekiston-2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 05.10.2020-yildagi PF-6079-farmoni.
  9. Sabirova E.G., & Zakirova V.G. (2015). Formation of pupils’ research skills in informational and educa-tional environment of elementary school. Procedia – Social and Behavioral Sciences, 191, 1139–1142. https://doi.org/ 10.1016/j. sbspro. 2015.04.056
  10. Sheninger E. (2014). Digital Leadership: Changing Paradigms for Changing Times. Thousand Oaks, CA, Corwin Press.
← Songa qaytish