ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №3 · 2026 / Maqola
10.00.00 – FILOLOGIYA FANLARI

VERBAL TIL VA MADANIY KODLAR: LINGVOSEMIOTIK TAHLIL

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Mazkur maqolada verbal til madaniyatning asosiy (birlamchi) semiotik tizimi sifatida talqin qilinib, uning boshqa madaniy va lingvokultural kodlar bilan o‘zaro munosabati lingvosemiotik yon-dashuv asosida tahlil qilinadi. Tadqiqot Y.M.Lotman va Tartu–Moskva semiotika maktabi nazariy qarash-lariga tayangan holda madaniyatni ko‘p kodli semiotik makon sifatida talqin etadi. Maqolada madaniy va lingvokultural kodlar ikkilamchi modellashtiruvchi tizimlar sifatida ko‘rib chiqilib, ularning inson tafak-kuri, muloqoti va ma’no hosil qilish jarayonidagi o‘rni ochib beriladi.

Kalit so'zlar: verbal til, madaniy kod, lingvokultural kod, semiotika, ma’no hosil qilish, etnospeci-fiklik, madaniy kompetensiya, semiotik makon.
РУССКИЙ

В данной статье вербальный язык интерпретируется как основная (первичная) семиотическая система культуры, а его взаимосвязь с другими культурными и лингвокультурными кодами анализируется на основе лингвосемиотического подхода. Исследование, опираясь на тео-ретические взгляды Ю.М.Лотмана и Тартуско–Московской семиотической школы, рассматрива-ет культуру как многокодовое семиотическое пространство. В статье культурные и лингвокуль-турные коды трактуются как вторичные моделирующие системы, раскрывается их роль в процес-сах человеческого мышления, коммуникации и порождения смысла.

Ключевые слова: вербальный язык; культурный код; лингвокультурный код; семиотика; по-рождение смысла; этноспецифичность; культурная компетенция; семиотическое пространство.
ENGLISH

This article interprets verbal language as the primary (fundamental) semiotic system of culture and analyzes its interaction with other cultural and linguocultural codes within the framework of a linguosemiotic approach. Drawing upon the theoretical perspectives of Yu.M. Lotman and the Tartu–Moscow School of Semiotics, the study conceptualizes culture as a multi-coded semiotic space. Cultural and linguocultural codes are examined as secondary modeling systems, and their role in human cognition, communication, and meaning-making processes is elucidated

Keywords: verbal language, cultural code, linguocultural code, semiotics, meaning-making, ethno-specificity, cultural competence, semiotic space.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Baratynsky E.A. Poetry and prose. Moscow, “Nauka”, 1999, 540 p.
  2. Bunin I.A. Collected works. Vol. 6, Moscow, Khudozhestvennaya Literatura, 1987, 512 p.
  3. Dolinin K.A. Text interpretation. Saint Petersburg, “Nauka”, 2003, 304 p.
  4. Hansen-Löve O. Russian symbolism: A systems approach. Vienna: Austrian Academy of Sciences Press, 2003, 420 p.
  5. Longfellow H.W. The Song of Hiawatha. New York, Penguin Classics, 2004, 224 p.
  6. Losev A.F. Dialectics of myth. Moscow, “Mysl”, 1990, 528 p.
  7. Lotman Y.M. Universe of the mind. London, I.B.Tauris, 1990, 288 p.
  8. Lotman Y.M. The semiosphere. Saint Petersburg, Iskusstvo-SPB, 2001, 704 p
  9. Marx K., Engels F. Collected works. Vol. 3, Moscow, Progress Publishers, 1975, 610 p.
← Songa qaytish