GENDER TADQIQOTLARINING NAZARIYASI VA METODOLOGIYASI
Maqolada gender tadqiqotlarining nazariy va metodologik asoslari zamonaviy fanning fanlararo yo‘nalishi sifatida tahlil qilinadi. Gender tushunchasini izohlashdagi asosiy yondashuvlar, jum-ladan, biodeterministik, rollar nazariyasi va ijtimoiy-konstruktivistik konsepsiyalar ko‘rib chiqiladi. XX asrning ikkinchi yarmida gender nazariyasining evolyutsiyasi, gender tadqiqotlarining institutsionalla-shuvi hamda ularning ijtimoiy va gumanitar fanlar tizimiga integratsiyalashuvi alohida yoritiladi. Gender tizimi ijtimoiy munosabatlar, identifikatsiya va hokimiyat tuzilmalarini shakllantiruvchi sotsiomadaniy konstruksiya sifatida tahlil qilinadi. Xulosa sifatida zamonaviy jamiyat transformatsiyasi sharoitida gender metodologiyasini yanada rivojlantirish zarurligi ta’kidlanadi.
В статье рассматриваются теоретические и методологические основы ген-дерных исследований как междисциплинарного направления современной науки. Анализируются ключевые подходы к пониманию гендера, включая биодетерминистские, полоролевые и социально-конструктивистские концепции. Особое внимание уделяется эволюции гендерной теории во вто-рой половине XX века, институционализации гендерных исследований и их интеграции в систему социальных и гуманитарных наук. Раскрывается роль гендерной системы как социокультурного
конструкта, формирующего социальные отношения, идентичности и структуры власти. Делается вывод о необходимости дальнейшего развития гендерной методологии в условиях трансформации современного общества.
The article examines the theoretical and methodological foundations of gender studies as an interdisciplinary field of modern science. It analyzes key approaches to understanding gender, including biodeterminist, sex-role, and social constructivist concepts. Special attention is paid to the evolution of gender theory in the second half of the 20th century, the institutionalization of gender studies, and their integration into the system of social sciences and humanities. The role of the gender system as a socio-cultural construct shaping social relations, identities, and power structures is revealed. The study concludes that further development of gender methodology is essential in the context of contemporary societal transformations.
Foydalanilgan adabiyotlar
- Дюркгейм Э. О разделении общественного труда: метод социологии. М., “Наука”, 2001, c. 56–64.
- Зиммель Г. Женская культура. Избранное, т. 2, Созерцание жизни. М., 1996, c. 557–576.
- Parsons Т. Family, Socialization and Interaction Process. T.Parsons, R.Bales. NY, The Free University Press, 1956.
- Miles M.B. Qualitative data analysis. M.B.Miles, A.M.Huberman. Beverly Hills, CA: Sage, 1984.
- Bourdieu P. Ladomination masculine. Paris, 1998.
- Гофман И. Представление себя другим в повседневной жизни. Пер. с англ., М., 2001, 304 с.
- Коннелл P. Современные подходы. Хрестоматия феминистских текстов: пер. под ред. Здравомыс-ловой Е.Л., Темкиной А.Л. СПб, «Дмитрий Буланин», 2000, c. 262–263.
- Воронина О.Л. Введение в гендерные исследования: материалы. Первой российской школы по женским и гендерным исследованиям. М., МЦГИ, 1997, c. 29–34.
- Laureates Т.de. Technologie sof Gender. Bloomington, 1987, p. 66–67.
- Rhoda U. Toward, are-definition of sex and gender. American Psychologist. 1979, № 34, p. 85– 94.