ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №5.2 · 2026 / Maqola
01.00.00 – FIZIKA-MATEMATIKA FANLARI

MUHANDISLIK HISOB-KITOBLARIDA BIR NUQTADA KESISHUVCHI KUCHLAR TIZIMINING MUVOZANATINI TAHLIL QILISH METODOLOGIYASI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Ushbu maqolada statikaning asosiy masalalaridan biri bir nuqtada kesishuvchi kuch-lar sistemasining muvozanati har tomonlama tahlil qilinadi. Tadqiqot kuchlarni koordinata o‘qlari bo‘yi-cha proyeksiyalashga asoslangan analitik usulning nazariy asoslari va amaliy qo‘llanilishiga qaratilgan. Mazkur usulning aniqligi, samaradorligi va muhandislik hisoblaridagi qo‘llanilish imkoniyatlariga alohi-da e’tibor berilgan. Taklif etilgan yondashuvning samaradorligini ko‘rsatish maqsadida bir nechta namu-naviy masalalar tahlil qilingan. Olingan natijalar analitik usul turli mexanik tizimlarda noma’lum kuchlar-ni aniqlash va muvozanat shartlarini ta’minlash uchun ishonchli va tizimli vosita ekanligini tasdiqlaydi.

Kalit so'zlar: statika, kesishuvchi kuchlar sistemasi, muvozanat, kuchlarning proyeksiyasi, analitik usul, teng ta’sir etuvchi kuch.
РУССКИЙ

В данной работе представлен всесторонний анализ одной из фундаментальных задач статики– равновесия системы сходящихся сил в одной точке. Исследование сосредоточено на теоретических основах и практической реализации аналитического метода, основанного на проекциях сил на координатные оси. Особое внимание уделяется точности, эффективности и при-менимости данного метода в инженерных расчетах. Рассмотрены типовые задачи, демонстри-рующие эффективность предложенного подхода. Полученные результаты подтверждают, что аналитический метод является надежным и систематическим инструментом для определения неизвестных сил и обеспечения условий равновесия в различных механических системах.

Ключевые слова: статика, система сходящихся сил, равновесие, проекция сил, аналитичес-кий метод, равнодействующая сила.
ENGLISH

This paper presents a comprehensive analysis of one of the fundamental problems in statics–the equilibrium of a system of intersecting forces at a point. The study focuses on the theoretical foundations and practical implementation of the analytical method based on projecting forces onto coordinate axes. Particular emphasis is placed on the accuracy, efficiency, and applicability of this method
45
in engineering calculations. Several illustrative problems are analyzed to demonstrate the effectiveness of the proposed approach. The results confirm that the analytical method provides a reliable and systematic framework for determining unknown forces and ensuring equilibrium conditions in various mechanical systems.

Keywords: statics, system of intersecting forces, equilibrium, force projection, analytical method, resultant force.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Rashidov T.R., Shoziyotov Sh., Mamatqulov Sh. Nazariy mexanika asoslari. Toshkent, "O‘qituvchi", 1990.
  2. Xalilov A.J. Nazariy mexanika: Statika. Toshkent, "Voris-nashriyot", 2012.
  3. Mirsaidov M.M., Tojiyev R.J. Nazariy mexanikadan masalalar to‘plami. Toshkent, "O‘zbekiston", 2002.
  4. Hibbeler Russell C. Engineering Mechanics: Statics. 14th ed. Pearson Education, 2016.
  5. Beer Ferdinand P., Johnston E. Russell. Vector Mechanics for Engineers: Statics. McGraw-Hill, 2015.
  6. Meriam J.L., Kraige L.G. Engineering Mechanics: Statics. Wiley, 2018.
  7. Timoshenko Stephen P. Engineering Mechanics. McGraw-Hill, 1953.
  8. Boresi Arthur P., Schmidt Richard J. Engineering Mechanics: Statics. Brooks/Cole, 2003.
  9. Gere James M. Mechanics of Materials. Cengage Learning, 2012.
← Songa qaytish