ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №5.2 · 2026 / Maqola
13.00.00 – PEDAGOGIKA FANLARI

OLIY TA’LIMDA GENERATIV SUN’IY INTELLEKTNING TRANSFORMATSIYA SALOHIYATI, KIBER XATARLAR VA AKADEMIK HALOLLIK MASALALARI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Ushbu maqolada oliy ta’lim tizimida generativ sun’iy intellekt (GenSI)ning transfor-matsion salohiyati tahlil qilinadi. Uning ta’limni individuallashtirish, rutin vazifalarni avtomatlashtirishi
176
va pedagogik yuklamani optimallashtirishdagi afzalliklari ko‘rsatib o‘tiladi. Shu bilan birga, kiberxavf-sizlik tahdidlari, akademik soxtakorlik va talabalarning tanqidiy fikrlash qobiliyatining pasayishi kabi xavf -xatarlar muhokama qilinadi. Akademik halollik va etika tamoyillarini ta’minlash uchun huquqiy regla-mentlarni ishlab chiqish, kiberhimoya tizimlarini kuchaytirish hamda «SI-savodxonlik» darajasini oshirish bo‘yicha tavsiyalar beriladi.

Kalit so'zlar: generativ sun’iy intellekt (GenSI), oliy ta’lim, transformatsiya salohiyati, kiberxavf-sizlik, akademik halollik, etika va huquqiy reglamentlar, individuallashtirilgan ta’lim, rutin vazifalarni avtomatlashtirish, pedagogik yuklamani optimallashtirish, SI-savodxonlik, akademik yozuv ko‘nikmalari, O‘zbekistondagi oliy ta’lim muassasalari tajribasi.
РУССКИЙ

В статье рассматриваются трансформационные возможности генеративно-го (ГенИИ) искусственного интеллекта в системе высшего образования. Анализируется его по-тенциал в персонализации обучения, автоматизации рутинных задач и оптимизации педагогичес-кой нагрузки. Особое внимание уделено рискам, связанным с киберугрозами, академическим мошен-ничеством и снижением критического мышления студентов. Предлагаются стратегии обеспече-ния академической честности и этики, включая разработку нормативных регламентов, усиление киберзащиты и повышение уровня «ИИ‑грамотности» среди участников образовательного про-цесса.

Ключевые слова: генеративный искусственный интеллект (гении), высшее образование, трансформационный потенциал, кибербезопасность, aкадемическая честность, этические и пра-вовые регламенты, индивидуализация обучения, aвтоматизация рутинных задач, oптимизация пе-дагогической нагрузки, ИИ-грамотность, aкадемические навыки письма, oпыт высших учебных за-ведений Узбекистана.
ENGLISH

This paper explores the transformative potential of generative artificial intelligence (GenAI) in higher education. It highlights its role in personalizing learning, automating routine tasks, and optimizing teaching workloads. At the same time, it addresses critical risks such as cybersecurity threats, academic misconduct, and cognitive decline due to overreliance on technology. The study proposes strategies to safeguard academic integrity and ethics, including the development of clear regulatory frameworks, strengthening data protection, and fostering AI literacy among students and faculty.

Keywords: generative Artificial Intelligence (GenAI), higher education, transformative potential, cybersecurity, academic integrity, ethical and legal frameworks, personalized learning, automation of routine tasks, optimization of teaching workload, AI Literacy, academic writing skills, Uzbekistan higher education experience.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Мухлаева Т.В. Генеративный искусственный интеллект: трансформации в образовании, перспекти-вы и динамика. “Человек и образование”, 2025, № 1, c. 15–27
  2. Шибут И.П. Генеративный искусственный интеллект в высшей школе: практики использования. Минск, БГУ, 2025, 32 с.
  3. Кошкина Е.А. и др. Генеративный искусственный интеллект в высшем образовании: обзор теорети-ческих подходов и практик применения. “Высшее образование в России”, 2025, т. 34, № 6, c. 36–57.
  4. Бирюков Д.Н. и др. Международный опыт регулирования и внедрения генеративного ИИ в сфере высшего образования. “Проблемы информационной безопасности”, 2025, № 3, c. 45–59.
  5. UNESCO. Guidance for Generative AI in Education and Research. Paris, UNESCO, 2023, 56 p.
  6. Selwyn N. Generative AI and Higher Education:.What are the Risks and Opportunities? /Computers & Education, 2024, vol. 205, p. 104–118.
  7. Umaralieva M. The Impact of ChatGPT on EFL Writing Skills: Evidence from Fergana State University. International Journal of Language Education. 2026, vol. 10, № 2, p. 55–70
  8. Kotamjani S., Muratova Kh. Students’ Perceptions of Generative AI in Higher Education: A Case Study in Uzbekistan. Central Asian Journal of Education and Innovation. 2025, vol. 3, № 1, p. 22–40.
  9. Норматов Ш. Генератив сунъий интеллект таълимда: имкониятлар ва хавфлар. “Илмий ахборот-лар”, Тошкент, Ўзбекистон Миллий университети, 2024, № 4, 65–7. -бет
← Songa qaytish