ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №7 · 2026 / Maqola
13.00.00 – PEDAGOGIKA FANLARI

TALABALARNING SOG‘LOM TURMUSH TARZI MADANIYATINI SHAKLLANTIRISHNING PEDAGOGIK USULLARI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Mazkur maqolada oliy ta’lim muassasalari talabalarida sog‘lom turmush tarzi mada-niyatini shakllantirishning nazariy-metodologik asoslari, pedagogik shart-sharoitlari va amaliy mexa-nizmlari tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi talabalarning sog‘lom hayot faoliyatiga oid bilimlari, qadri-yatli munosabati, amaliy ko‘nikmalari va barqaror xulq-atvorini bir butun tizim sifatida rivojlantirishga xizmat qiluvchi pedagogik modelni asoslashdan iborat. Tadqiqotda ilmiy-pedagogik manbalarni tahlil qi-lish, qiyoslash, umumlashtirish, kontent-tahlil, tizimli va kompetensiyaviy yondashuvlardan foydalanildi. Tahlil natijasida sog‘lom turmush tarzi madaniyatining motivatsion-qadriyatli, kognitiv, faoliyatli-amaliy, refleksiv-baholash hamda ijtimoiy-kommunikativ tarkibiy qismlari ajratildi. Shuningdek, oliy ta’lim sha-roitida mazkur madaniyatni shakllantirishning bosqichlari, mezonlari, ko‘rsatkichlari va pedagogik vosita-lari belgilandi

Kalit so'zlar: sog‘lom turmush tarzi, salomatlik madaniyati, talaba, jismoniy faollik, ratsional ovqat-lanish, ruhiy salomatlik, raqamli gigiyena, pedagogik model, sog‘lomlashtiruvchi ta’lim muhiti, o‘zini o‘zi boshqarish.
РУССКИЙ

В данной статье анализируются теоретико-методологические основы, педаго-гические условия и практические механизмы формирования культуры здорового образа жизни у студентов высших образовательных учреждений. Цель исследования заключается в научном обос-новании педагогической модели, направленной на комплексное развитие знаний студентов о здоро-вом образе жизни, их ценностного отношения к сохранению здоровья, практических навыков и ус-тойчивых моделей поведения как единой системы. В ходе исследования использовались методы анализа научно-педагогической литературы, сравнительного анализа, обобщения, контент-анали-за, а также системный и компетентностный подходы. В результате исследования были выделены мотивационно-ценностный, когнитивный, деятельностно-практический, рефлексивно-оценочный и социально-коммуникативный компоненты культуры здорового образа жизни. Кроме того, опре-делены этапы, критерии, показатели и педагогические средства формирования данной культуры в условиях высшего образования.

Ключевые слова: здоровый образ жизни, культура здоровья, студент, физическая актив-ность, рациональное питание, психическое здоровье, цифровая гигиена, педагогическая модель, здо-ровьесберегающая образовательная среда, самоуправление.
ENGLISH

This article analyzes the theoretical and methodological foundations, pedagogical conditions and practical mechanisms for developing a healthy lifestyle culture among university students. The purpose of the study is to substantiate a pedagogical model aimed at developing students’ knowledge, value-based attitudes, practical skills and sustainable behavior related to healthy living as an integrated system. The study used analysis of scientific and pedagogical sources, comparison, generalization, content analysis, as well as systemic and competency-based approaches. As a result, motivational-value, cognitive, practical-activity, reflective-evaluative and social-communicative components of healthy lifestyle culture were identified. The stages, criteria, indicators and pedagogical means for developing this culture in higher education were also determined.

Keywords: healthy lifestyle, health culture, student, physical activity, rational nutrition, mental health, digital hygiene, pedagogical model, health-promoting educational environment, self-management.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. World Health Organization. Physical activity. Fact sheet. Geneva, WHO, 2024.
  2. World Health Organization. Global status report on physical activity. 2022. Geneva, WHO, 2022.
  3. UNESCO. Education for health and well-being. Paris, UNESCO, 2025.
  4. UNESCO. Integrating health and well-being into education policy and planning: Handbook. Paris, UNESCO, 2025.
  5. Bull F.C., Al-Ansari S.S., Biddle S. et al. World Health Organization 2020 guidelines on physical activity and sedentary behavior. British Journal of Sports Medicine. 2020, vol. 54, p. 1451–1462.
  6. Chaput J.P., Willumsen J., Bull F. et al. 2020 WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour for children and adolescents aged 5–17 years. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity. 2020, vol. 17, Article 141.
  7. Ismoilova Z.K. Sog‘lom turmush tarzi asoslari. Toshkent, “Fan”, 2014. 180-bet.
  8. Karimova V.M. Yoshlar o‘rtasida sog‘lom turmush tarzini shakllantirishning pedagogik asoslari. “Peda-gogika” jurnali, Toshkent, 2018, 3-son, 45–52-betlar.
  9. Rasulov A. Yoshlar sog‘lom turmush tarzini shakllantirish muammolari. “Xalq ta’limi” jurnali, Toshkent, 2020, 2-son, 33–39-betlar
  10. Davronov N. Talabalarda sog‘lom turmush tarzini rivojlantirishning pedagogik tamoyillari. “Maktabga-cha va maktab ta’limi” jurnali, 2025 3(12).
← Songa qaytish